رژیم غذایی ضد سرطان استراتژی مهمی است که می تواند برای کاهش خطر ابتلا به سرطان به کار گرفته شود.
همانطور که پیش از این نیز اشاره کردیم، سرطان یعنی رشد غیر طبیعی سلول ها و انتشار آنها در بخش های مختلف بدن. نقش تغذیه در پیشگیری از سرطان، در مصرف مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان نهفته است. به عنوان مثال، انجمن سرطان آمریکا توصیه می کند روزانه حداقل 5 وعده میوه و سبزیجات مصرف کنید و به اندازه کافی و درست غذا بخورید تا در وزن سالم بمانید.
علاوه بر این، دانشمندان دریافته اند غذاهای خاصی که از سرطان جلوگیری می نمایند، می توانند بخش مهمی از رژیم غذایی ضد سرطان باشند. اگر چه مصرف این غذاها تضمینی برای پیشگیری از سرطان نیست، اما می تواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد. توصیه های زیر در راستای داشتن رژیم غذایی مناسب جهت مبارزه با سرطان می تواند کاربردی باشد:
میوه ها و سبزیجات سرشار از ویتامین ها و مواد مغذی هستند که تصور می شود ریسک ابتلا به سرطان را کاهش می دهند. خوردن غذاهای گیاهی سبب می شود جای کمتری برای خوردن غذاهای پر قند داشته باشید. به جای مصرف غذاهای فرآوری شده یا غذاهای حاوی قند، میوه و سبزیجات را برای میان وعده میل نمایید. رژیم مدیترانه ای بیشتر غذاهایی را ارائه می دهد که با سرطان مبارزه می کنند و متمرکز بر مصرف غذاهای گیاهی مانند میوه و سبزیجات، غلات سبوس دار، حبوبات و مغزها می باشد. افرادی که رژیم مدیترانه ای را رعایت می کنند، روغن زیتون را جایگزین کره و ماهی را جایگزین گوشت قرمز می نمایند.
چای سبز یک آنتی اکسیدان قوی است که نقش مهمی در رژیم غذایی ضد سرطان دارد. این نوشیدنی مفید می تواند جهت پیشگیری از سرطان کبد، سینه، لوزالمعده، ریه، مری و پوست بسیار مفید باشد. به گفته محققان، ماده ای به نام اپی گالوکاتچین گالات (EGCG) در چای سبز وجود دارد که علیه اوروکیناز (یک آنزیم حیاتی برای رشد سرطان) عمل می کند. یک فنجان چای سبز حاوی 100 تا 200 میلی گرم از این ماده ضدتومور است.
تحقیقات نشان می دهند که آنتی اکسیدان لیکوپن موجود در گوجه فرنگی از بتاکاروتن، آلفاکاروتن و ویتامین E قوی تر می باشد. لیکوپن یک ماده غذایی ضد سرطان است که در برابر سرطان های خاصی مانند سرطان پروستات و سرطان ریه از بدن محافظت می نماید. حتماً گوجه فرنگی را بپزید، زیرا به این روش لیکوپن آزاد شده و در دسترس بدن قرار می گیرد.
از روغن زیتون استفاده کنید.
در کشورهای مدیترانه ای، این چربی اشباع نشده به طور گسترده ای هم برای پخت و پز و هم برای سالاد مورد استفاده قرار می گیرد و ممکن است یک ماده غذایی ضد سرطان باشد. چرا که میزان ابتلا به سرطان پستان در کشورهای مدیترانه 50 درصد کمتر از ایالات متحده است.
انگورهای قرمز دارای دانه هایی حاوی آنتی اکسیدان قوی هستند. این ماده شیمیایی ضد سرطان در آب انگور قرمز نیز یافت می شود و می تواند در برابر برخی از انواع سرطان، بیماری های قلبی و سایر بیماری های مزمن دژنراتیو از بدن محافظت نماید.
تحقیقات نشان داده است که سیر و پیاز می توانند مانع از تشکیل نیتروسامین ها، سرطان زاهای قدرتمند شود که چندین نقطه بدن مانند روده بزرگ، سرطان کبد و سینه را هدف قرار می دهد. در واقع هر چه سیر و پیاز تندتر باشد، ترکیبات فعال گوگردی آن که از بروز سرطان جلوگیری می کند، بیشتر است.
ماهی چرب مانند سالمون، ماهی تن و شاه ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا 3 هستند که نوعی اسید چرب است که تأثیر بسزایی در کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات دارد. ماهی را به رژیم غذایی خود اضافه می نمایید و یا اینکه برای افزودن امگا 3، می توانید تخم کتان مصرف کنید.
تحقیقات نشان می دهد که سیر یک ماده غذایی ضد سرطان است. مطالعات زیادی نشان داده اند که افرادی که سیر بیشتری مصرف می کنند، ارگان های گوارشی آنها مانند مری، معده و روده بزرگ کمتر دچار سرطان می شود. حبه های تند سیر مانع عملکرد مواد محرک سرطان می شوند و از تکثیر سلول های سرطانی جلوگیری می نمایند. به احتمال زیاد خوردن یک حبه سیر در روز می تواند بسیار مفید باشد.
توت ها حاوی آنتی اکسیدان های قوی هستند که می توانند روندهایی را که در بدن منجر به ایجاد رادیکال های آزاد می شوند و به سلول ها آسیب می رسانند، متوقف سازد. ترکیبات موجود در توت مانع از رشد و گسترش سرطان در بدن می شود. بنابراین، مقداری زغال اخته، تمشک، توت فرنگی و ... را به رژیم غذایی ضد سرطان خود اضافه نمایید.
برخی تحقیقات نشان داده اند که گوجه فرنگی ممکن است از مردان در برابر سرطان پروستات محافظت نماید. این میوه قرمز رنگ آبدار می تواند از DNA سلول های شما در برابر آسیب هایی که ممکن است منچر به سرطان شود، محافظت نماید. گوجه فرنگی حاوی یک آنتی اکسیدان موثر به نام لیکوپن می باشد. بدن شما ممکن است لیکوپن را از فرآورده های فرآوری شده گوجه فرنگی مانند سس جذب نماید.
سبزیجات صلیبی شامل کلم بروکلی، کلم و گل کلم از جمله مواد غذایی ضد سرطان هستند. به گفته محققان، این سبزیجات می توانند شما را از رادیکال های آزاد که به DNA شما آسیب می رساند، محافظت نمایند. همچنین ممکن است از شما در برابر مواد شیمیایی که منجر به سرطان می شوند، محافظت نموده، رشد تومورها را کند کرده و باعث مرگ سلول های سرطانی شوند. آنها یک افزودنی خوشمزه و سالم به رژیم غذایی شما می باشند.
برگ های گیاه چای حاوی آنتی اکسیدان هایی به نام کاتچین هستند که به روش های مختلفی از ابتلا به سرطان جلوگیری می نمایند. مطالعات آزمایشگاهی نشان داده است که کاتچین موجود در چای می تواند تومورها را کوچک کرده و رشد سلول ها را کاهش دهد. هر دو چای سبز و سیاه حاوی کاتچین هستند، اما آنتی اکسیدان بیشتری از چای سبز دریافت خواهید نمود.
طبق تحقیقات موسسه آمریکایی تحقیقات سرطان، غلات کامل حاوی موادی از جمله فیبر و آنتی اکسیدان هستند که خطر ابتلا به سرطان را کاهش می دهند. مطالعات نشان می دهد مصرف غلات کامل خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش می دهد. جو دوسر، جو، برنج قهوه ای، نان گندم سبوس دار و پاستا همه نمونه هایی از غلات کامل هستند.
این ادویه نارنجی رنگ حاوی ماده ای به نام کورکومین می باشد که ممکن است خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد. طبق گزارشات انجمن سرطان آمریکا، کوکومین می تواند برخی از سلول های سرطانی را در مطالعات آزمایشگاهی مهار کند و در برخی حیوانات، روند گسترش سرطان را کند کرده و تومورها را کوچک کند.
سبزیجات سبز برگ دار مانند اسفناج و کاهو حاوی آنتی اکسیدان هایی مانند بتاکارون و لوتئین هستند. این مواد غذایی در سبزیجات پخته مانند کلم برگ و سبزی خردل یافت می شوند. طبق مطالعات انجام شده، مواد شیمیایی موجود در این مواد غذایی می تواند رشد سلول های سرطانی را محدود کند.
پوست انگورهای قرمز منبع بسیار غنی از آنتی اکسیدانی به نام رسوراترول است. آب انگور نیز حاوی آنتی اکسیدان می باشد. طبق اعلام موسسه ملی سرطان، رسوراترول ممکن است از آغاز سرطان تا مرحله پیشگیری برای این بیماری بسیار مفید باشد و رشد انواع سلول های سرطانی را محدود کند.
برخی از میوه ها و سبزیجات و سایر غذاهای گیاهی، منابع خوب آنتی اکسیدان به شمار می آیند. برخی از حبوبات مانند لوبیا چیتی و لوبیا قرمز نیز سرشار از آنتی اکسیدان بوده و بایستی در رژیم ضد سرطان گنجانده شوند. همچنین، لوبیا حاوی فیبر است که می تواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد.
https://mgronline.com/goodhealth/detail/9600000128689
با توجه به آنچه در مورد سرطان و شیوع گسترده آن بارها و بارها گفته شده، لازم و ضروری به نظر می رسد که از هر راهی که ممکن است که با تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی خود، خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهیم. با گنجاندن برخی مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان که به راحتی در دسترس می باشند، می توان قدمی مثبت در راستای مبارزه با سرطان و پیشگیری از آن برداشت.
پیشگیری از سرطان با یوگا
5 مزیت یوگا برای سرطان
چگونگی شروع یوگا
تأثیر یوگا بر سرطان پستان
نکات حائز اهمیت در انجام یوگا
ذهن و سرطان
تمرین یوگا شامل مراقبه، تنفس و وضعیت های دقیق می شود تا با افکار، بدن و روح ارتباط برقرار کند. افرادی که یوگا کار می کنند سلامت جسمی، روحی و عاطفی خود را تضمین می کنند. یوگا باعث کاهش استرس و افزایش قدرت بدنی می گردد. یوگا ممکن است برای تسکین برخی از علائم مربوط به سرطان کاربردی باشد اما با یوگا نمی توان سرطان یا بیماری های مزمن را بدون نظرات پزشک درمان کرد. بنابراین، یوگا به پیشگیری یا کاهش درد سرطان کمک می کند اما نمی تواند روشی برای معالجه باشد. یک جلسه یوگا معمولی بین 20 دقیقه تا 1 ساعت طول می کشد. با حرکات آهسته و آرام همراه با نفس های عمیق شکمی شروع می شود. بیشتر افراد در هفته برای بهبودی یا دیدن اثرات آن نیاز به تمرین مضاعف دارند. به طور کل یوگا، یک فعالیت آرام و بی ضرر است. افرادی که دارای شرایط خاص مانند سرطان، فشار خون بالا، سیاتیک و ... هستند. با نظارت مربی های مربوطه برخی از حرکات که برای بیماران خطر دارد ، نباید انجام صورت گیرد.
https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%94%D5%A1%D5%B2%D6%81%D5%AF%D5%A5%D5%B2
فعالیت درمانی یوگا می تواند مکملی برای اقدمات ضد سرطانی، بهبودی ذهن، بدن و آمادگی روحی باشد. تحقیقات نشان می دهد یوگا می تواند خستگی، قدرت و دامنه حرکت بیماران سرطانی را بهبود ببخشد. در زیر به تأثیرات شگفت انگیز یوگا اشاره می کنیم.
انجام تمرینات یوگا در هفته خستگی ناشی از شیمی درمانی و ... را کاهش می دهد.
یکی از فاکتورهای اساس در به وجود آمدن سرطان و دیگر بیماری ها استرس می باشد. مبارزه با سرطان شما را از لحاظ روحی، جسمی و عاطفی درگیر می کند و همین عوامل خود در به وجو آوردن استرس نقش دارند. تمرین مداوم یوگا تا 65 درصد اختلالات خلقی را کاهش می دهد. کاهش استرس، همچنین باعث بهبود کیفیت زندگی، درد و افزایش اشتها می شود.
سرطان در کنار همه تأثیراتی که روی سیستم بدن می گذارد، بر توانایی حرکت شما نیز اثر می گذارد. بستری بودن در بیمارستان یا ماندن در خانه بدن را خشک و دردناک می کند و انجام کارهای روزانه دشوار می شود. انجام تمرینات منظم ورزشی مانند یوگا به فعال بودن بدن شما کمک می کند.
ترکیبی ار فشار روحی و جسمی می تواند در روند خواب اختلال ایجاد کند. برای بهبودی سرطان، بدن نیاز به استراحت کافی دارد. یوگا می تواند به بی خوابی شما کمک کند و بیماران سرطانی خواب با آرامش تری در شب داشته باشند.
خطرعود کمتر: تمرین منظم یوگا، منجر به کاهش چربی بدن می شود و به خطر عود و برگشت دوباره سرطان کمک می کند. چاقی یک عامل خطرناک در بروز ابتلا به سرطان می باشد و ابتلا به سرطان را دو چندان می کند. برای سرطان و مدیریت خطرات، حتی پس از تشخیص و بهبودی بسیار حائز اهمیت است. ورزش منظم از طریق یوگا یکی از راه های مؤثر برای حفاظت شما در برابر خطر می باشد.
بیماران سرطانی و کسانی که این بیماری را پشت سر گذاشتند، باید با مشورت پزشک خود و زیر نظر یک مربی مجرب و کاردان تمرینات خود را شروع کنند. یک تمرین یوگا با تمرکز بر روی حالت های ترمیم، آرامش و مراقبه برای خستگی، اضطراب، افسردگی و سایر علائم سرطان و درمان سرطان بسیار مفید است. یکسری تمرینات مفید با توضیحات در قسمت زیر آمده است:
این حالت می تواند به هضم و حالت تهوع کمک کند و با نشستن روی ساق پا، بر روی زمین شروع می شود.
حالت اول : تنفس عمیق
حالت دوم: در هنگام بازدم بدن خود را به آرامی بچرخانید و به سمت شانه راست خود نگاه کنید. سپس، دست چپ خود را روی زانوی راست و دست راست خود در پشت بدن قرار دهید.
نفس عمیق بکشید و کشش را نگه دارید.
حرکت بالا گذاشتن پا به دیوار: این حرکت در کاهش خستگی مفید می باشد.
با سمت چپ خود در مقابل دیوار روی زمین بنشینید.
به سمت چپ بپیچید و پای خود ا در مقابل دیوار بالا بیاورید زیرا بدن خود را در وضعیت مستعد قرار می دهید.
باسن خود را در برابر دیوار قرار دهید.
شانه ها و سر شما روی زمین قرار گرفته، در حالی که پاهای شما در این حالت آرام روی دیوار دراز می شود.
در این حالت خستگی و استرس کاهش می یابد.
روی زمین دراز بکشید و در حالی که، کف پا به یکدیگر متصل می شود و زانوهای به طرفین خم شده و پاشنه های خود را به سمت کشاله ران قرار دهید.
بازوهای خود را روی زمین مانند تصمویر قرار دهید.
آرام و عمیق نفس بکشید.
انجام مراقبه با صندلی: این مراقبه برای افراد مبتدی توصیه می شود و به شما کمک می کند تا روی تنفس و آگاهی تمرکز کنید.
روی صندلی بنشینید.
با استخوان های نشیمنگاهتان صندلی را احساس کنید.
ستون فقرات را حالت ایستاده بلند کنید و به آرامی چانه خود را کمی به پایین بکشید تا گردن شما با ستون فقرات شما هم تراز شود.
نفس عمیق بکشید و سعی کنید ذهن خود را از افکار منفی دور نگه دارید.
هزاران زن، در طول زندگی خود ترس از گرفتن سرطان پستان را به دوش می کشند اما جامعه زنان باید بدانند با آشنایی با روش های تشخیص سرطان پستان، می توانند از وقوع این بیماری جلوگیری کنند. بیماران مبتلا به سرطان، در مورد آینده، درمان و زندگیشان، به طور کلی استرس دارند و یوگا به آن ها کمک می کند تا آرامش داشته باشند. داشتن وزن متعادل برای بیماران یک مزیت محسوب می شود که با انجام تمرینات ورزشی از جمله یوگا می توانند آن را بدست بیاورند. نکته دیگری که قابل ذکر است، درمان هایی مثل شیمی درمانی، استقامت و قدرت بیماران را تحت تأثیر قرار می دهد و آن ها را ضعیف می کند. بنابراین، انجام یوگا هم بر سلامت روحی و هم سلامت جسمی بیمار تأثیر گذار خواهد بود. دوری از استرس یکی از حسن های خارق العاده یوگا می باشد و همین امر باعث بهبودی بیشتر بیماران می شود.
برای بیماران مبتلا به سرطان پستان، یوگا صندلی تمام فواید یوگا را بدون ایجاد هیچ مشکلی برای بدن ارائه می دهد. این حرکت برای بیماران سرطان سینه بسیار با اهمیت بوده، چون مبتلایان از برخاستن آنی یا روی زمین دراز کشیدن و .... استرس دارند و این حرکت، افراد را از استرس های این چنینی دور می کند. باز هم باید این نکته را یاد آوری کنیم که حرکات باید زیر نظر مربی مجرب آموزش داده شود و از انجام دادن حرکات بدون یادگیری در خانه پرهیز کنید. یوگا به عنوان یک نقطه شروع خوب برای بیماران سرطانی پیشنهاد می شود و با این ورزش درد و ناراحتی را به خود راه نمی دهید.
اگر یوگا به طور صحیح و طبق دستورالعمل یک مربی واجد شرایط صورت گیرد، کاملا بی خطر است. فقط در انجام تمرینات یوگا باید به نکات زیر توجه داشته باشید.
دو ساعت بعد از خوردن غذا به تمرینات یوگا بپردازید.
یوگا را به تنهایی در خانه انجام ندهید تا اینکه توسط یک مربی خوب آموزش ببینید.
قبل از شروع کلاس، حتما مربی خود را در جریان مشکلاتتان از جمله درد کمر، مفاصل و ... مطلع سازید.
در صورت انجام هر حرکت اگر دردی در بدن خود احساس کردید، حتما مربی خود را در جریان قرار دهید.
هرگز حرکت های سخت را امتحان نکنید، بخصوص حرکاتی که سر و شانه شما را درگیر می کنند.
بعد از هر کلاس مقدار زیادی آب بنوشید.
بخش مهمی که برای مقابله با سرطان باید به آن توجه داشته باشیم، احساسات است. با کمک به افراد مبتلا به سرطان می توان حس خوشبینی را بالا برد و زندگی بهتری داشته باشند. با داشتن آگاهی، کمک گرفتن از افراد متخصص و تکنیک های آرامش بخش و کنار آمدن با احساسات خود، می توانید بر این بیماری غلبه کرده یا مانع از بازگشت دوباره آن شوید. در قسمت زیر به مواردی که بر سرطان شما تأثیر می گذارند اشاره ای خواهیم داشت:
سال ها این اعتقاد وجود دارد که افراد عصبی و افراد درونگرا بیشتر در معرض ابتلا به سرطان قرار دارند و حتی احتمال فوت بر اثر سرطان در این افراد بیشتر به چشم می خورد.
وقتی فردی به سرطان مبتلا می شود هم خود و هم اطرافیان احساس گناه و ناراحتی را بر دوش می کشند. همه این احساسات طبیعی است و باید برای کنار آمدن با آن روش هایی را یاد بگیرید. همه احساسات از جمله ترس، اضطراب، نگرانی، غم و ... به فشار روحی و عاطفی شما می افزاید. بنابراین، نباید این احساسات خود را نادیده بگیرید و راجع به آن ها با کسی صحبت نکنید. باید مثبت اندیش باشید و در دوران بیماری از تنهایی و گوشه نشینی دوری کنید.
سلامت روانی: احساسات و خلقیات شما روز به روز و حتی ساعت به ساعت تغییر می کند. ممکن است یک روز خوب باشید و یک روز بد، ولی همه این موارد طبیعی است و با گذشت زمان شما توانایی مدیریت این بیماری را پیدا می کنید. شما می توانید در این دوران تحت نظر روانشناس و کادر درمانی باشید تا به بهترین شکل این مرحله را سپری کنید.
بسیاری از عوامل برای پیشگیری از سرطان یا درمان آن وجود دارد که با رعایت آن ها زندگی را برای خود بهتر می کنید. دوری از استرس جز عواملی است که نه تنها در درمان سرطان بلکه در همه زمینه های زندگی باید از آن دوری کنید. ورزش کردن و تغذیه سالم در این راستا کمک بسزایی می کند. یوگا به عنوان یک ورزش کامل و مفید در سر تا سر جهان شناخته شده است. شما با انجام تمرینات یوگا استرس، اضطراب و ... را از وجود خود بیرون می کنید. این ورزش هم از نظر جسمی و هم از نظر روحی و عاطفی شما را تقویت می کند. مشورت با پزشک و کادر حرفه ای در کنار این ورزش، به شما در مبارزه با سرطان کمک شایانی می نمایید.
شیمی درمانی یک شیوه رایج در معالجه سرطان می باشد که سلول های سرطانی را با استفاده از داروها و مواد شیمیایی از بین می روند.
شیمی درمانی یک دارو درمانی است که از مواد شیمیایی قوی برای از بین بردن رشد سریع سلول ها در بدن استفاده می شود. شیمی درمانی اغلب در درمان سرطان مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا سلول های سرطانی خیلی سریع تر از اکثر سلول های بدن رشد می کنند و تکثیر می شوند. داروهای شیمی درمانی بسیاری در دسترس هستند که به تنهایی یا ترکیبی برای معالجه طیف گسترده ای از سرطان مورد استفاده قرار می گیرند. اگر چه این درمان روشی موثر برای بسیاری از انواع سرطان است اما این روش درمانی نیز خطر و عوارض جانبی به همراه دارد. برخی از عوارض شیمی درمانی خفیف و قابل درمان هستند، در حالیکه برخی دیگر می توانند عوارض جدی ایجاد کنند.
این درمان برای از بین بردن سلول های سرطانی در مبتلایان به سرطان استفاده می شود. دلایل مختلفی وجود دارد که می توان از شیمی درمانی برای درمان مبتلایان به سرطان استفاده کرد:
برای درمان سرطان بدون درمان های دیگر: شیمی درمانی می تواند به عنوان اصلی ترین یا تنها درمان سرطان استفاده شود.
پس از روش های درمانی دیگر سلول های سرطانی را از بین می برد: شیمی درمانی را می توان بعد از درمان های دیگر مانند جراحی برای از بین بردن سلول های سرطانی که ممکن است در بدن باقی مانده باشند، استفاده کرد.
شما را برای سایر درمان ها آماده می کند: از شیمی درمانی می توان برای کوچک کردن تومور استفاده کرد و همچنین شیمی درمانی می تواند در کنار سایر درمان ها از جمله جراحی، پرتو درمانی برای کمک به بهبود سرطان مورد استفاده قرار بگیرد.
برای از بین بردن علائم و نشانه ها: شیمی درمانی به از بین بردن علائم و نشانه های سلول های سرطانی کمک بسزایی می کند.
شیمی درمانی و درمان سرطان روده
شیمی درمانی و درمان سرطان سینه
شیمی درمانی و درمان سرطان پروستات
برخی از داروهای شیمی درمانی برای معالجه سایر بیماری ها کاربرد دارد از جمله:
بیماری های مغز استخوان: بیماری هایی که بر مغز استخوان و سلول های خونی تاثیر می گذارند ممکن است با پیوند استخوان درمان شوند که به پیوند سلول های بنیادی نیز معروف هستند. شیمی درمانی اغلب برای پیوند مغز استخوان مورد استفاده قرار می گیرد.
اختلالات سیستم ایمنی: دوزهای پایین داروهای شیمی درمانی می تواند به کنترل سیستم ایمنی بیش فعال در برخی بیماری ها مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید( روماتیسم مفصلی) کمک کند.
مانند بسیاری از داروها که علاوه بر درمان اثرات جانبی نیز دارند، داروهای شیمی درمانی هم دارای تاثیرات و عوارض جانبی روی بدن هستند. البته اثرات جانبی برای هر فرد متفاوت می باشد که به نوع سرطان، داروها، مقدار دوز و ... بستگی دارد. بسیاری از این عوارض جانبی قابل پیشگیری یا درمان هستند. بیشتر عوارض جانبی بعد از پایان درمان فروکش می کند.
از دست دادن اشتها
زخم های دهان
خون ریزی
کبودی
استفراغ
اسهال
ریزش مو
خستگی
تب
درد
یبوست
داروهای این روش درمانی می توانند عوارض جانبی ایجاد کنند که ماه ها و سال ها پس از درمان قابل مشاهده نیستند. عوارض جانبی دیر هنگام بسته به داروی شیمی درمانی متفاوت است اما می تواند شامل موارد زیر باشد:
آسیب عصبی ( نوروپاتی محیطی)
خطر ابتلا به سرطان دوم
مشکلات کلیوی
آسیب به بافت ریه
مشکلات قلبی
ناباروری
شما و پزشک سرطان ( آنکولوژیست) تصمیم می گیرید چه دارو یا ترکیبی از داروها را دریافت کنید. پزشک شما دوز، نحوه مصرف داروها، چند بار و چه مدت استفاده از داروها را برایتان مشخص می کند. همه این تصمیمات به عوامل مختلفی بستگی دارد. به نوع سرطان، در کدام قسمت قرار دارد و چقدر بزرگ شده و چه قسمت هایی از بدن را درگیر کرده است. گاهی اوقات ممکن است بیمار برای بهبودی فقط از شیمی درمانی استفاده کند. بیشتر مواقع شیمی درمانی با جراحی یا پرتو درمانی یا هر دو مورد استفاده قرار می گیرد. عواملی که تیم مراقبت سرطانی برای توصیه گزینه های درمانی در نظر می گیرند عبارتند از:
نوع و زیر گروه سرطان
مرحله سرطان ( تا چه حد گسترش یافته)
نتایج آزمایشات دیگر در مورد تومور
سلامت عمومی و داروهای فعلی بیمار
سایر مشکلات بیمار ( بیماری های قلبی، کبدی یا کلیوی)
سن بیمار و ...
این درمان معمولا در فواصل منظم انجام می شود. یک چرخه ممکن است یک یا چند دارو، در یک یا چند روز یا چند روز تا چند هفته بدون درمان باشد. این عمل به سلول های طبیعی زمان می دهد تا خود را در برابر عوارض دارویی مقاوم کنند. بعضی اوقات ممکن است دوز روزانه معینی برای بیمار تعیین شود و به دنبال آن یگ دوره استراحت برای فرد در نظر گرفته شود. بعضی از داروها وقتی به طور مداوم در تعداد دفعات مشخصی در طول روز مصرف شوند، بهتر عمل می کنند. هر دارو طبق برنامه خاصی مورد استفاده قرار می گیرد که بیشترین تاثیر و کمترین عوارض جانبی را در پی داشته باشد. اگر بیش از یک دارو برای درمان شما تجویز شود، پزشک مربوطه برنامه درمانی کامل و جامعی را برای شما در نظر می گیرد و جای نگرانی برای تداخل دارویی و مشکلات احتمالی وجود ندارد. قبل از شروع به درمان سرطان تعداد چرخه های درمان بسته به نوع سرطان و سیستم بدنی فرد بیمار بررسی و مشخص می شود.
داروهای شیمی درمانی به صورت خوراکی، موضعی روی پوست و تزریقی صورت می گیرد. با توجه به نوع سرطان و وضعیت بیمار ممکن است داروی خود را به صورت تزریقی که در رگ یا قسمت های دیگر بدن وارد می شود دریافت کند یا به صورت کپسول، قرص و شربت مصرف شود. اگر وضعیت بیمار به گونه ای باشد که نباید مادام تحت نظر باشد می تواند داروها را در منزل دریافت کند اما به این منظور نیست که تحت نظر پزشک خود نباشد. بیمار به طور منظم باید در بیمارستان حضور داشته باشد تا وضعیت سلامتیش مورد بررسی قرار بگیرد.
همان طور که در قسمت بالا توضیح دادیم یکی از راه های دریافت دارو تزریق می باشد که خود تزریق روش های متفاوتی را در بر می گیرد:
تزریق عضلانی: عضلات ران و باسن شایع ترین مناطق برای ارائه شیمی درمانی عضلانی هستند. در این نوع تزریق به دلیل وارد شدن دارو در عضلات نسبت به رگ از ماندگاری بیشتری برخوردار می باشد.
پوست شکم، ران و بازو از متداول ترین مناطق برای انجام تزریق در درمان شیمی درمانی می باشند. در بعضی موارد شما خودتان توسط گروه متخصص آموزش می بینید و تزریق را در منزل خودتان انجام می دهید.
تزریق وریدی: این روش به این معنا است که داروها مستقیما به شریان های نزدیک به سرطان تزریق می شوند. در این تزریق بیشتر داروها به تومور سرطانی می رسد و کمتر به بقیه قسمت های بدن سرایت می کند. برای این مورد تیم پزشکی لوله ای را تحت بی حسی موضعی درون شریان قرار می دهند.
برای بسیاری از سرطان ها به تزریق داروهای شیمی درمانی به مایع اطراف ستون فقرات نیازی نیست اما در درمان انواع سرطان خون، لنفوم و همچنین برخی از تومور مغزی کاربرد دارد.
بین صفاق جداری و احشایی را حفره صفاقی می نامند. این حفره شامل آب، الکترولیت ها و آنتی بادی ها می باشد که حرکت آزادنه ارگانی شکمی را فراهم می کند. شیمی درمانی از طریق لوله (سوند) به طور مستقیم وارد حفره صفاقی می شود.
داروی شیمی درمانی را به شریان تغذیه کننده تومور وارد می کنند. در این روش به این علت که دارو به طور مستقیم وارد تومور می شود، دیگر نواحی بدن کمتر در معرض عوارض جانبی قرار می گیرند.
همان طور که می دانید استفاده از مواد خوراکی سالم همیشه از جایگاه و اهمیت بالایی در سلامتی بدن برخوردار بوده است. شما با تغذیه مفید می توانید به درمان و بهبودی بیماری خود کمک بسزایی کنید. به طور خلاصه در صورت عدم وجود مشکلات خاص، صرفا توصیه می شود رژیم غذایی متنوعی را همراه با وعده های غذایی مکرر و سبک دنبال کنید. نکاتی که باید رعایت کنید شامل موارد زیر می باشد:
نوشیدن حداقل دو لیتر آب در روز به عملکرد بهتر کلیه ها و همچنین به دفع صحیح داروها کمک می کند.
به دلیل بی اشتهایی در طول درمان، توصیه می شود در طول روز چند وعده غذایی سبک میل کنید.
در صورت تهوع و استفراغ بهتر است از غذای خشک استفاده کنید.
از مصرف نمک و ادویه جات جدا خودداری کنید.
در صورت بروز اسهال، برای جلوگیری از کم آبی، مصرف غذای سبک و افزایش مایعات مصرفی بسیار مهم است.
در صورت یبوست باید از مواد غذایی حاوی فیبر (میوه و سبزیجات) مصرف کنید.
در طی شیمی درمانی برای تقویت ارگان های بدن مقدار زیادی کالری دریافت کنید.
رژیم های غذایی با پروتئین بالا برای بیماران مبتلا به سرطان توصیه می شود، زیرا پروتئین به قوی شدن عضلات کمک می کند.
رژیم های قلیایی قدرت اکسیدانی و ضد سرطانی بالایی دارند که باعث جلوگیری و درمان سرطان می شود.
سرطان یکی از بیماری های رایج در سر تا سر دنیا می باشد که با داشتن اطلاعات کافی، تشخیص زود هنگام قابل پیشگیری و درمان است. در طول انجام شیمی درمانی گفت و گو با مشاور و پزشک معالج می تواند تاثیر بسزایی در روحیه و کمک به بهبودی حال شما داشته باشد. کلینیک کانسر پردیس شیراز با کادر مجرب و با دستگاه های مدرن و مجهز خود راه را برای شما عزیزان آسان کرده است و در محیطی با آرامش در کنار شما خواهد بود. شاید با شنیدن کلمه سرطان به طور نا خودآگاه در شما حس بدی به وجود بیاید ولی باید این را بدانید که با آگاهی و اطلاع در مورد سرطان، تشخیص سرطان و راه های درمان سرطان کمک ویژه ای به خودتان می کنید.
اینکه سرطان چیست و چگونه بدن فرد را درگیر می کند؟ چه علائم و نشانه هایی دارد؟ آیا مبتلا شدن به سرطان علت خاصی دارد؟ چگونه می توان این بیماری را تشخیص داد؟ و آیا درمانی برای این بیماری وجود دارد یا نه؟ همه و همه سوالاتی هستند که ممکن است برای افرادی که مبتلا و غیر مبتلا به این بیماری باشند،
سرطان نامی است که به مجموعه ای از بیماری ها اطلاق می شود. درهمه انواع سرطان، برخی از سلول های بدن بدون توقف شروع به تقسیم شدن می کنند و به بافت های اطراف گسترش می یابند. سرطان می تواند از هر جای بدن انسان شروع شود که از تریلیون ها سلول ساخته شده است. در حالت نرمال، سلول های بدن رشد می کنند و تقسیم می شوند تا سلول های جدیدی را تشکیل دهند که بدن به آنها نیازمند است. هنگامی که سلول ها پیر می شوند یا آسیب می بینند، آنها می میرند و سلول های جدید جای آنها را می گیرند. هنگامی که سرطان بروز می کند، این روند در هم می شکند. سلول ها بیش از پیش غیر طبیعی شده و سلول های پیر و آسیب دیده زنده می مانند، هنگامی که باید بمیرند و سلول های جدید شکل گیرند. این سلول های اضافی می توانند بدون توقف تقسیم شوند و ممکن است منجر به تشکیل تومورها شوند.
بسیاری از سرطان ها تومورهای جامد را تشکیل می دهند که توده ای از بافت هستند. سرطان خون، مانند لوسمی ها، تومورهای جامد ایجاد نمی کنند. تومورهای سرطانی بدخیم هستند، به این معنی که می توانند به بافت های مجاور گسترش یافته یا حمله کنند. علاوه بر این، برخی از سلول های سرطانی می توانند از طریق خون یا سیستم لنفاوی به نقاط دوردست بدن سفر کرده و تومورهای جدیدی را به دور از تومور اصلی تشکیل دهند.
برخلاف تومورهای بدخیم، تومورهای خوش خیم به بافت های مجاور گسترش نمی یابند. با این حال، تومورهای خوش خیم در برخی موارد ممکن است بسیار بزرگ باشند و اگر برداشته شوند، معمولاً دوباره رشد نخواهند کرد. در حالی که تومورهای بدخیم ممکن است دوباره رشد کنند.
سلول های سرطانی از جهاتی با سلول های سالم تفاوت دارند که به آنها اجازه می دهند از کنترل خارج شده و تهاجمی شوند. مهم ترین تفاوت سلول های سرطانی و سلول های سالم این است که سلول های سرطانی نسبت به سلول های سالم، کمتر تخصصی هستند. یعنی، در حالی که سلول های سالم به صورت نوع مشخصی از سلول ها با عملکرد و قابلیت خاص رشد می کنند، سلول های سرطانی اینچنین نیستند. این یکی از دلایلی است که سبب می شود سلول های سرطانی، برخلاف سلول های سالم، به تقسیم شدن بدون توقف ادامه دهند.
علاوه بر این، سلول های سرطانی سیگنال های مربوط به توقف تقسیم سلول ها یا مرگ برنامه ریزی شده سلول ها (آپوپتوز) را نادیده می گیرند. در حالی که بدن برای رهایی از شر سلول هایی که به آنها نیازی ندارد، نیاز به توجه به این سیگنال ها دارد.
سلول های سرطانی ممکن است بتوانند سلول های سالم، مولکول ها و رگ های خونی که یک تومور را احاطه کرده اند و به آن تغذیه می رسانند (ریزمحیط) را تحت تأثیر قرار دهند. اغلب سلول های سرطانی قادر به نادیده گرفتن سیستم ایمنی، شبکه ای از ارگان ها، بافت ها و سلول های مشخص که از بدن در برابر عفونت ها و سایر شرایط محافظت می کنند، هستند. اگر چه سیستم ایمنی به طور طبیعی سلول های غیرطبیعی یا آسیب دیده را از بدن حذف می نماید، برخی سلول های سرطانی خود را از سیستم ایمنی مخفی نگه می دارند. تومورها می توانند از سیستم ایمنی بدن برای زنده ماندن و رشد خود استفاده نمایند.
سرطان یکی بیماری ژنتیکی است، یعنی ناشی از تغییر ژن هایی است که عملکرد سلول ها، به خصوص نحوه رشد و تقسیم آنها را کنترل می نمایند. تغییرات ژنتیکی که باعث سرطان می شوند، ممکن است از والدین به ما به ارث رسیده باشند. همچنین ممکن است در طول زندگی فرد، نتیجه خطاهایی باشد که منجر به تقسیم سلولی شده یا به علت آسیب دیدن DNA در اثر مواجهه با برخی عوامل محیطی باشد. عوامل محیطی که ممکن است منجر به سرطان شوند، شامل مواردی مانند مواد شیمیایی موجود در تنباکو و یا اشعه های ماوراء بنفش خورشید می شود.
https://www.spkc.gov.lv/sites/spkc/files/data_content/buklets_ja_atklats_vezis1.pdf
سرطان هر فرد ترکیب خاصی از تغییرات ژنتیکی است. با رشد سرطان، تغییرات دیگری نیز رخ خواهند داد. حتی در یک تومور مشابه، سلول های مختلف ممکن است تغییرات ژنتیکی متفاوتی داشته باشند. به طور کلی، سلول های سرطانی در مقایسه با سلول های طبیعی، تغییرات ژنتیکی بیشتری مانند جهش در DNA دارند. برخی از این تغییرات ممکن است نتیجه سرطان باشند، نه علت سرطان.
در صورتی که سرطان از نقطه ای که شروع شده به نقاط دیگر بدن پخش شود، سرطان متاستاتیک نامیده می شود. فرآیندی که منجر به پخش سلول های سرطانی به دیگر بخش های بدن می شود، متاستاز نامیده می شود. سلول های سرطانی متاستاتیک در زیر میکروسکوپ، همانند سلول های اصلی سرطان هستند و هر دو دارای برخی خصوصیات مولکولی مانند تغییرات خاص کروموزوم هستند.
درمان ممکن است به طولانی تر شدن زندگی برخی از مبتلایان به سرطان متاستاتیک کمک کند. اگر چه، به طور کلی، هدف اصلی از درمان سرطان متاستاتیک کنترل رشد سرطان یا تسکین علائم ناشی از آن است. تومورهای متاستاتیک می توانند صدمات شدیدی به نحوه عملکرد بدن وارد کنند و بیشتر افرادی که بر اثر سرطان می میرند، سرطان متاستاتیک علت مرگ آنهاست.
هر چیزی ممکن است علت تبدیل سلول های طبیعی بدن به سلول های غیرطبیعی شود. عوامل زیادی هستند که می توانند باعث ناهنجاری سلولی شده و تبدیل به سرطان شوند. برخی از علل سرطان ممکن است ناشناخته باقی بمانند، اما علل شناخته شده ای مانند عوامل محیطی یا سبک زندگی ممکن است منجر به سرطان شوند. ممکن است برخی از این علت ها تحت تأثیر آرایش ژنتیکی فرد قرار بگیرند. گاهی ترکیبی از این علت ها منجر به بروز سرطان می شوند. اگر چه تعیین علت اولیه سرطان دشوار یا غیرممکن به نظر می رسد، اما تحقیقات انجام شده تعدادی از عوامل که به تنهایی یا با هماهنگی با سایر عوامل منجر به سرطان می شوند را شناسایی کرده است. در لیست زیر، برخی از علت های عمده سرطان برشمرده شده است:
بنزن، آزبست، نیکل، کادمیوم، وینیل کلرید، بنزیدین، دود توتون و تنباکو یا سیگار (حاوی حداقل 66 نوع ماده شیمیایی سرطان زا و سموم شناخته شده بالقوه) و آفلاتوکسین.
اورانیوم، رادون، اشعه ماوراء بنفش نور خورشید، پرتوهای آلفا، بتا و گاما و منابع تابش اشعه ایکس
پاتوژن ها: HPV، EBV یا ویروس اپشتین بار، ویروس های هپاتیت B و C، ویروس سارکوم کاپوسی(KSHV)، شیستوسوما، هلیکوباکتر پیلوری و ...
تعدای از سرطان های خاص با ژن های انسانی مرتبط می باشند، از قبیل: پستان، تخمدان، کولورکتال، پورستات، پوست و ملانوما. البته بحث ژنتیک در این راستا بسیار گسترده است و در این مطلب نمی گنجد.
نکته حائز اهمیت این است که اکثر افراد دارای فاکتورهای خطر ابتلا به سرطان هستند و در طول عمر خود در معرض مواد سرطان زا قرار می گیرند، اما افراد زیادی به سرطان مبتلا نمی شوند. علاوه بر این، بسیاری از افراد ژن های مرتبط با سرطان دارند، اما ممکن است به این بیماری مبتلا نشوند. چرا؟ هنوز جواب قانع کننده ای برای این سوال پیدا نشده، اما قطعاً هر چه مواجهه فرد با عوامل سرطان زا بیشتر باشد، احتمال ابتلا به سرطان بیشتر می شود. حتی افراد با زمینه های ژنتیکی نیز ممکن است به علت عدم وجود محرک کافی برای عملکرد ژنها، به این بیماری مبتلا نشوند. همچنین، ممکن است برخی افراد از سیستم ایمنی قوی برخوردار باشند که سلول های سرطانی موجود یا بالقوه را کنترل می کنند یا از بین می برند. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد رژیم غذایی نقش مهمی را در رابطه با سیستم ایمنی بدن برای جلوگیری از رشد سلول های سرطانی ایفا می نماید. همچنین، عوامل دیگری مانند چاقی، ورزش نکردن، التهاب مزمن و هورمون ها می توانند نقش مهمی در ابتلا به سرطان داشته باشند.
نشانه ها و علائم سرطان بستگی به نوع سرطان، ناحیه ای که اتفاق می افتد و یا بخشی که پخش می شود، دارد. به عنوان مثال، سرطان پستان ممکن است به صورت توده ای در پستان یا ترشح در نوک پستان خود را نشان دهد. در حالی که سرطان متاستاتیک پستان با درد، خستگی شدید یا تشنج ممکن است همراه باشد. برخی از بیماران نیز تا پیشرفت سرطان، هیچ علامتی از خود نشان نمی دهند. شماری از نشانه های سرطان شامل موارد زیر می شوند:
تغییر در عادات روده و مثانه
گلودردی که بهبود نمی یابد
خونریزی یا ترشحات غیرعادی
وجود توده در پستان، بیضه ها یا دیگر نقاط بدن
سوء هاضمه یا مشکل در بلع
تغییر واضح در اندازه، رنگ، شکل یا ضخامت زگیل یا خال
سرفه کردن یا گرفتگی صدا
علائم دیگری نیز وجود دارند که ممکن است هشداری برای احتمال ابتلا به سرطان باشند. این علائم عبارتند از:
کاهش وزن غیرمنتظره یا از دست دادن اشتها
نوع جدیدی از درد در استخوان ها یا سایر قسمت ها، متفاوت با درد های قبلی
خستگی مداوم، حالت تهوع و استفراغ
تب های درجه پایین غیرمنتظره
تکرار عفونت هایی که با درمان از بین نمی روند
هر کسی این علائم را داشته باشد باید با پزشک خود مشورت کند. البته این علائم ممکن است ناشی از شرایط غیرسرطانی باشد.
بیش از 200 نوع سرطان وجود دارد که بر اساس ارگان یا بافتی که درگیر شده، نامگذاری شده اند. به عنوان مثال، سرطان ریه از سلول های ریه شروع می شود و سرطان مغز از سلول های مغز. دسته بندی کلی سرطان ها شامل موارد زیر می شود:
نوعی از سرطان است که در پوست یا بافت هایی که اندام های داخلی را پوشانده اند، آغاز می شود – "پوست، ریه، روده بزرگ، لوزالمعده، سرطان تخمدان"
نوعی از سرطان است که از استخوان، غضروف، چربی، عضله، رگ های خونی یا سایر بافت های مرتبط شروع می شود.
این نوع سرطان از بافت های خون ساز مانند مغز استخوان شروع شده و باعث می شود تعداد زیادی سلول خونی غیرطبیعی تولید شده و وارد خون شود.
لنفوم سرطانی است که در لنفوسیت ها (سلول های T یا B) شروع می شود. اینها گلبول های سفید خون هستند که بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب می شوند و با بیماری به مبارزه می پردازند. در سرطان لنفوم، لنفوسیت های غیرطبیعی در غدد لنفاوی و رگ های لنفاوی و دیگر بخش های بدن ایجاد می شوند.
سرطانی است که در سلول هایی که تبدیل به ملانوسیت می شوند، شروع می شود. ملانوسیت ها، سلول های اختصاصی ساخت ملانین هستند. اغلب ملانوماها روی پوست شکل می گیرند، اما می توانند در سایر بافت ها مانند چشم نیز ایجاد شوند.
سرطان سیستم عصبی مرکزی: این نوع سرطان در مغز یا نخاع شروع می شود.
تشخیص سرطان ملزم به انجام معاینات جسمی، آزمایش های فیزیکی و بررسی پیشینه وضعیت فیزیکی بیمار در کنار آزمایش های تشخیصی می باشد. اگر تشخیص سرطان به موقع انجام شود، می توان از گسترش بیماری پیشگیری کرد. البته ناگفته نماند هیچ آزمایشی به تنهایی نمی تواند سرطان را به طور دقیق تشخیص دهد و آزمایش های تشخیصی گسترده ای جهت تأیید یا رد وجود بیماری وجود دارد. برخی از روشهای تشخیص سرطان شامل موارد زیر می باشد:
تست های آزمایشگاهی
عکس برداری تشخیصی
آدوسکوپی
آزمایش های ژنتیک
نمونه برداری تومورها
برخی از سرطان ها در طول معاینات غربالگری تشخیص داده می شوند. معاینه بدنی، تاریخچه پزشکی و پیشینه علائم، اولین گام ها در تشخیص سرطان هستند. گاهی آزمایش هایی با توجه به نوع سرطان یا ناحیه درگیری انجام می گیرد. تصویربرداری نیز روش مناسبی برای تشخیص ناهنجاری های موجود در بدن فرد می باشد. اشعه ایکس، سی تی اسکن، MRI و سونوگرافی ابزارهای متداولی برای معاینه بدن هستند. آندوسکوپی نیز برای بررسی وضعیت روده، گلو، معده و ... کاربردی است. بیوپسی یا نمونه برداری علاوه بر تشخیص سرطان، نوع آن را نیز تشخیص داده و همچنین تعیین می کند سرطان در چه مرحله ای است و به چه میزان گسترش یافته است.
درمان سرطان بستگی به نوع و مرحله آن دارد. روش های درمانی سرطان به منظور بهبود وضعیت سرطان یا متوقف کردن پیشرفت آن انجام می پذیرد. بسته به وضعیت خاص بیمار، ممکن است یک روش درمانی یا ترکیبی از دو روش به منظور بهبودی وضعیت بیمار انجام شود. اگرچه بیماران ممکن است توالی درمانی یا پروتکل خاصی را برای سرطان خود دریافت نمایند، اما اغلب درمان ها شامل موارد زیر هستند:
جراحی
شیمی درمانی
رادیوتراپیایمونوتراپی
هورمون درمانی
افراد ممکن است انواع مختلفی از این روش ها را انجام دهند. در برخی موارد با انجام جراحی، توده سرطانی به طور کامل از بدن خارج می شود. بیماران سرطانی که با جراحی و برداشتن توده سرطانی معالجه نمی شوند، بایستی ترکیبی از درمان ها را بسته به نوع و مرحله سرطان دریافت نمایند. ممکن است یک سری روش های تسکین دهنده نیز برای کاهش علائم و درد انجام شود که منجر به درمان نمی شود و تنها کیفیت زندگی فرد را ارتقا می بخشد.
سرطان یکی از انواع بیماری های شایع در سرتاسر جهان می باشد که سالانه افراد زیادی را درگیر خود می نماید. با توجه به اینکه سلول های سرطانی در کدام نقطه از بدن آغاز شوند، انواع مختلفی از سرطان را خواهیم داشت که هر کدام به تناسب وضعیت، روش درمانی مختص خود را دارند. البته گاهی ممکن است جهت جلوگیری از پیشرفت بیماری، مجبور به بکارگیری همزمان چندین روش درمان باشیم. اما قبل از هر چیزی، آنچه مهم است، تشخیص به موقع این بیماری می باشد که از روشهایی مانند تست های آزمایشگاهی، عکس برداری، نمونه برداری، آندوسکوپی و ... صورت می پذیرد.
پیش از اینکه به تشخیص سرطان و راههای آن بپردازیم، خالی از لطف نیست که بدانیم سرطان چیست و چگونه بدن بیمار را درگیر می کند. سرطان می تواند از هر جای بدن انسان شروع شود که از تریلیون ها سلول تشکیل شده است. بسیاری از سرطان ها تومورهای جامد تشکیل می دهند که توده های بافتی هستند و تومورهای سرطانی بدخیم می توانند به بافت های مجاور گسترش یافته و تومورهای جدیدی را به دور از تومور اصلی تشکیل دهند. بنابراین، تشخیص سرطان در زمان مناسب و پیگیری راه های درمان سرطان می تواند در راستای پیشگیری از گسترش بیماری بسیار موثر واقع شود.
سرطان به مجموعه بزرگی از بیماری ها اطلاق می شود که ناشی از رشد غیر طبیعی سلول هاست. در همه انواع سرطان، برخی از سلول های بدن بدون توقف تقسیم می شوند و به بافت های اطراف گسترش می یابند.
هیچ آزمایشی وجود ندارد که به تنهایی بتواند سرطان را به طور دقیق تشخیص دهد. تشخیص این بیماری و ارزیابی کامل بیمار نیاز به معاینات جسمی، آزمایش های فیزیکی و بررسی پیشینه وضعیت فیزیکی بیمار در کنار آزمایش های تشخیصی دارد. آزمایش های زیادی بایستی انجام گیرد تا مشخص شود آیا فردی مبتلا به سرطان است یا مبتلا به مشکل دیگری است که نشانه هایی مشابه سرطان دارد. آزمایش های تشخیصی گسترده ای جهت تأیید یا رد وجود بیماری، نظارت بر روند بیماری و برنامه ریزی و ارزیابی درمان های موثر بیماری وجود دارد. در این مطلب، به توضیح مختصر هر یک از این روش ها خواهیم پرداخت.
روش های تشخیص بیماری سرطان شامل مواردی مانند عکس برداری، تست های آزمایشگاهی، نمونه برداری از تومور، آندوسکوپی، جراحی یا آزمایش های ژنتیک می باشد.
تست های آزمایشگاهی
عکس برداری تشخیصی
آندوسکوپی
آزمایش های ژنتیک
نمونه برداری تومورها
شیمی بالینی یا آسیب شناسی شیمیایی فرآیندهای شیمیایی را به کار می گیرد تا سطح مولفه های شیمیایی موجود در بافت و مایعات بدن را اندازه گیری نماید. متداول ترین نمونه های مورد استفاده در شیمی بالینی، خون و ادرار است. آزمایش های مختلفی وجود دارند که مواد شیمیایی موجود در خون یا ادرار را تشخیص و اندازه گیری می نمایند. مواد شیمیایی موجود می تواند شامل قند خون، الکترولیت ها، آنزیم ها، هورمون ها، چربی ها و سایر موارد متابولیک و پروتئین ها باشد. موارد زیر تعدادی از تست های آزمایشگاهی هستند که می توانند در این راستا موثر واقع شوند:
آزمایش خون
CBC یا شمارش سلول های خون
آزمایش کامل ادرار
تومور مارکرها
عکس برداری برای تشخیص سرطان
با توسعه ابزارها و تکنیک های جدید، رادیولوژی تشخیصی با پیشرفت قابل ملاحظه ای همراه بوده که منجر به تشخیص بهتر سرطان و همچنین پشگیری از انجام عمل جراحی می شود. رادیولوژی در واقع فرآیند تولید تصاویر از اندام ها و ارگان های بدن می باشد. این روش برای تشخیص تومورها و سایر ناهنجاری ها به کار برده می شود تا وجود بیماری را تشخیص داده و اثربخشی درمان را تعیین نماید. همچنین، عکس برداری ممکن است هنگام انجام نمونه برداری و سایر روش های جراحی نیز مورد استفاده قرار گیرد. سه نوع عکس برداری برای تشخیص سرطان وجود دارد: عکس برداری transmission، عکس برداری reflection، عکس برداری emission. هر یک از این موارد، از روش متفاوتی انجام می گیرد.
https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA
اشعه ایکس، اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT Scan) و فلوروسکوپی از آزمایش های رادیولوژیکی هستند که تصاویر به واسطه انتقال تولید می شوند. در عکس برداری انتقالی، یک پرتو فوتون با انرژی بالا تولید شده و از بدن فرد مورد آزمایش عبور داده می شود. این پرتو از بافت های با تراکم کم مانند ترشحات مایع، خون و چربی به سرعت عبور می کند و ناحیه ای تیره را روی فیلم اشعه ایکس به جا می گذارد. بافت های عضلانی و پیوندی (رباط ها، تاندون ها و غضروف) خاکستری ظاهر می شوند و استخوان ها به رنگ سفید نشان داده می شوند. این نوع عکس برداری موارد زیر را شامل می شود:
اشعه ایکس
سی تی اسکن (اسکن توموگرافی کامپیوتری)
اسکن استخوان
لنفانژیوگرام
ماموگرافی
این نوع تصویربرداری از طریق فرستادن امواج صوتی با فرکانس بالا به بخش ها یا ارگان های مورد مطالعه بدن، تولید عکس می نماید. این امواج صوتی بسته به تراکم بافت ها، از بخش های مختلف بدن با سرعت های متفاوت عبور می کنند. امواج صوتی به کامپیوتر فرستاده می شوند تا آنالیز شده و تصویری بصری از ساختار بدن نشان داده شود.
تصویربرداری Emission به این صورت می باشد که ذرات هسته ای یا انرژی مغناطیسی توسط اسکنر کشف شده و به وسیله کامپیوتر مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد تا تصویری از ساختار یا اندام های بدن تولید شود. درمان های هسته ای از انتشار ذرات هسته ای از مواد هسته ای استفاده می کنند که برای انجام آزمایش وارد بدن می شوند. در تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) از امواج رادیویی با یک ماشین استفاده می شود که یک میدان مغناطیسی قوی تولید کرده و سبب می شود تا سلول ها فرکانس های رادیویی خود را منتشر نمایند.
آندوسکوپ یک لوله کوچک انعطاف پذیر است که یک لامپ و یک دوربین فیلم برداری کوچک در انتهای آن قرار دارد. از این لوله برای مشاهده بخش هایی مانند مری، معده، اثنی عشر، روده بزرگ یا سایر اندام ها استفاده می شود. همچنین، می توان از آن برای نمونه برداری از بدن به منظور آزمایش استفاده کرد. همچنین، می تواند تصاویر رنگی از بخش های داخلی بدن بگیرد. چندین نون آندوسکوپی وجود دارد که عبارتند از:
در این روش، مثانه و لوله ای که ادرار را از بدنتان خارج می کند، توسط متخصص اورولوژی مورد آزمایش قرار می گیرد تا ناهنجاری هایی مانند تومورها یا سنگ ها تشخیص داده شود. ممکن است حتی جهت معاینه زیر میکروسکوپ در آزمایشگاه، از بافت مورد نظر نمونه برداری شود.
به کمک این روش می توان کل طول روده بزرگ را دید و هرگونه رشد غیرطبیعی، بافت ملتهب، زخم و خونریزی را تشخیص داد. یک لوله طولانی انعطاف پذیر مجهز به نور، تحت عنوان کولونوسکوپ، از طریق مقعد وارد روده بزرگ می شود. به این ترتیب، به پزشک اجازه می دهد تا داخل روده بزرگ را ببیند و مقداری از بافت را برای معاینه بیشتر خارج کند تا برخی از مشکلات کشف شده را درمان نماید.
این روش به تشخیص و درمان مشکلات موجود در کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی و پانکراس کمک می کند. در این روش، یک لوله انعطاف پذیر بلند (آندوسکوپ) را وارد دهان کرده و از پشت گلو وارد قسمت ابتدایی روده می نمایند. سپس یک لوله کوچک تر از طریق آندوسکوپ وارد مجاری صفراوی یا مجاری پانکراس می گردد. ماده حاجب از طریق این لوله تزریق شده و عکس های رادیولوژی از این ناحیه گرفته می شود. در صورتی که مجاری توسط تومور مسدود شده باشند، لوله کوچک وارد مجاری می شود تا آن را از انسداد خارج نماید. نمونه های بافتی نیز ممکن است برداشته شوند.
EDG یا آندوسکوپی مجاری فوقانی دستگاه گوارش: آندوسکوپی فوقانی روشی است که به پزشک اجازه می دهد تا داخل مری، معده و اثنی عشر را معاینه نماید. یک لوله نازک انعطاف پذیر که در انتهای آن دوربین قرار دارد، به دهان، گلو و سپس وارد مری، معده و اثنی عشر هدایت می شود. آندوسکوپ به پزشک اجازه می دهد تا داخل این ناحیه از بدن را ببیند و در صورت لزوم، نمونه برداری کند.
این روش تشخیصی به پزشک اجازه می دهد تا یک سوم پایین روده بزرگ را معاینه نماید. این روش در شناسایی دلایل اسهال، درد شکم، یبوست، رشد غیرطبیعی و خونریزی مفید است. یک لوله کوتاه انعطاف پذیر تحت عنوان سیگموئیدوسکوپ، از طریق رکتوم وارد بخش پایینی روده بزرگ می شود. هوا ازطریق لوله به داخل روده تزریق می شود تا جهت مشاهده بهتر، آن را از باد پر نماید.
از سیگموئیدوسکوپی می توان برای مشاهده وضعیت داخلی رکتوم و روده بزرگ به منظور تشخیص پلیپ ها، موارد غیر طبیعی و سرطان استفاده نمود. همچنین ممکن است ابزاری برای برداشتن پلیپ ها یا نمونه های بافتی برای بررسی علائم سرطان، استفاده گردد.
روشی است که به پزشک اجازه می دهد تا داخل ریه ها، از جمله برونش ها که مسیر اصلی ورود به ریه ها هستند را بررسی نماید. در این روش، یک لوله کوتاه انعطاف پذیر به نام برونسکوپ از طریق دهان یا بینی وارد می شود. ممکن است نمونه های بافتی جهت آزمایش زیر میکروسکوپ، برداشته شوند.
لارنگوسکوپ Laryngoscopy: در این روش، پزشک معالج می تواند از طریق لوله لارنگوسکوپ، حنجره، تارهای صوتی و مجرای بین آنها را مشاهده نماید.
آزمایش های ژنتیک به شما کمک می کنند تا احتمال ابتلا به سرطان را در طول زندگیتان تخمین بزنید. این کار با جستجوی تغییرات خاص در ژن ها، کروموزم ها یا پروتئین ها انجام می شود. آزمایش های ژنتیک برای برخی از انواع سرطان مانند سرطان پستان، سرطان تخمدان، سرطان روده بزرگ، تیروئید، پروستات، پانکراس، کلیه، معده و ... در دسترس می باشد.
آزمایش های ژنتیک کمک می کنند تا خطر ابتلا به یک بیماری خاص را پیش بینی کنید و تشخیص دهید آیا ژن هایی دارید که ممکن است خطر ابتلا به سرطان را به فرزاندانتان منتقل کند یا نه. البته توجه داشته باشید که هیچ آزمایش ژنتیکی نمی تواند بگوید آیا به یقین به سرطان مبتلا خواهید شد یا خیر. تنها برخی افراد با جهش ژنتیکی به سرطان مبتلا می شوند. یک زن ممکن است 45% تا 65% احتمال ابتلا به سرطان پستان داشته باشد، اما هرگز به این بیماری مبتلا نشود. در عین حال، ممکن است یک زن با احتمال 25% ابتلا به سرطان، به این بیماری دچار شود.
طی انجام نمونه برداری، بافت یا سلول هایی از بدن برای معاینه زیر میکروسکوپ برداشته می شوند. برخی نمونه برداری ها می تواند در مطب انجام شود، اما برخی دیگر باید در بیمارستان انجام شوند. علاوه بر این، برخی از نمونه برداری ها نیاز به استفاده از بی حسی دارند، در حالی که برخی دیگر نیاز به آرام بخش ندارند. نمونه برداری معمولاً جهت تعیین بدخیم بودن تومور (سرطانی) یا جهت تعیین علت عفونت یا التهاب بدون علت انجام می شود. شایع ترین انواع نمونه برداری شامل موارد زیر می باشد:
نمونه برداری از طریق آندوسکوپی Endoscopic biopsy
نمونه برداری مغز استخوان Bone marroe biopsy
نمونه بردای بخشی از توده یا کل توده Excisional or incisional biopsy
نمونه برداری آسپیراسیون با سوزن ریز Fine needle aspiration biopsy
نمونه برداری با پانچ Punch biopsy
نمونه برداری از طریق تراشیدن Skin biopsy
نمونه برداری از پوست Skin biopsy
همانطور که در ابتدا ذکر کردیم هیچ کدام از روش هایی که برای تشخیص بیماری سرطان، در این مطلب به آنها اشاره کردیم به تنهایی نمی تواند در این راستا موثر واقع شود، بلکه نیاز به بررسی همه جانبه وضعیت بیمار است. همچنین، در برخی موارد مانند تغییر وضعیت بیمار، کیفیت نامناسب نمونه مورد آزمایش یا نتیجه غیرطبیعی آزمایش، نیاز به تکرار دوباره آزمایش می باشد. با این حال، تشخیص به موقع و زود هنگام سرطان، می توان امید به بهبود و نتیجه گرفتن از درمان را برای بیماران سرطانی بالا ببرد.