انواع نادر سرطان پستان علائم و نشانه های متفاوتی در مقایسه با هم دارند. آنها همچنین ممکن است درمان های متفاوتی داشته باشند. احتمال ابتلا به سرطان های نادر پستان، بسیار کمتر از سایر سرطان های متداول پستان مانند کارسینوم داکتال درجا، کارسینوم داکتال تهاجمی، کارسینوم لوبولار و ... می باشد. با این حال، آشنایی با نشانه ها و علائم، چگونگی تشخیص و درمان انواع نادر سرطان پستان، می تواند در راستای تشخیص به موقع و زودرس آنها اثربخش واقع شود و احتمال درمان پذیر بودن آنها را بالا ببرد. در ادامه، به سرطان های نادر پستان و نشانه ها و علائم و راههای درمانی آنها خواهیم پرداخت.
سرطان التهابی پستان
سرطان التهابی پستان (IBC) یکی از انواع نادر سرطان پستان است که اغلب در بافت نرم پستان آغاز می شود و باعث انسداد رگ های لنفاوی در پوست پستان می شود. در نتیجه، پستان ممکن است به دلیل افزایش جریان خون و ایجاد گلبول های سفید خون، سفت یا قرمز شده و احساس خارش داشته باشد. این نوع سرطان با انواع دیگر متفاوت است و تفاوت عمده آن در علائم، پیش آگهی های بیماری و درمان می باشد.
اصطلاح التهابی تنها به ظاهر سینه ها اطلاق می شود. هنگامی که پستان ها به دلیل عفونت یا صدمه ملتهب می شوند، اغلب حساس، متورم و قرمز شده و احساس خارش پیدا می کنند. با این حال، علت اصلی IBC ارتباطی با التهاب ندارد.
به دلیل شباهت در علائم، IBC ممکن است در ابتدا به عنوان عفونت پستان تشخیص داده شود. با این حال، اگر چه آنتی بیوتیک ها می توانند عفونت پستان را برطرف نمایند، اما نمی توانند IBC را درمان کنند. اگر پزشک آنتی بیوتیک تجویز کند و علائم طی 7 تا 10 روز برطرف نشود، این نشانه ای از ابتلا به IBC می باشد. IBC تمایل دارد به سرعت و تهاجمی رشد کند و معمولاً در مرحله IIIB یا مرحله IV تشخیص داده می شود.
گزینه های درمانی سرطان پستان التهابی: درمان سرطان پستان التهابی شامل شیمی درمانی، به دنبال آن جراحی (جراحی حفظ پستان یا ماستکتومی) و پرتودرمانی می شود. درمان های اضافی دیگر مانند هورمون درمانی یا شیمی درمانی اضافی نیز ممکن است انجام شود.
سرطان متاستاتیک پستان که به عنوان سرطان سینه پیشرفته یا سرطان مرحله IV نیز شناخته می شود، نوعی از سرطان است که به دیگر بخش های بدن نیز منتشر شده است. متاستاز سرطان سینه ممکن است در غدد لنفاوی زیر بغل یافت شود یا به دیگر بخش های بدن نیز گسترش یابد. مناطق رایج متاستاز شامل اندام های دوردست مانند ریه، کبد، استخوان و مغز می باشد. حتی پس از برداشتن تومور اصلی، سلول های تومور میکروسکوپی ممکن است در بدن باقی بمانند که ممکن است منجر به بازگشت سرطان و گسترش آن شود.
سرطان متاستایپتیک پستان ممکن است در تشخیص اولیه مشخص شود یا ممکن است فرد ماه ها یا سال ها پس از درمان اولیه، دچار متاستاز شود. خطر بازگشت سرطان پستان و متاستاز شدن سرطان پستان از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به بیولوژی تومور و مرحله تشخیص اصلی سرطان دارد.
درمان سرطان پستان متاستاتیک شامل درمان های دیگر مراحل سرطان پستان است:
شیمی درمانی
هورمون درمانی
رادیوتراپی
درمان هدفمند
جراحی
این درمان ها ممکن است به تنهایی یا در ترکیب با هم انجام شوند.
سرطان سینه در مردان زمانی رخ می دهد که سلول های بدخیم در بافت های پستان شکل می گیرند. هر مردی ممکن است به سرطان پستان مبتلا شود، اما بیشتر در مردان بین 60 تا 70 سال دیده می شود. حدود 1 درصد از کل سرطان های پستان، در مردان رخ می دهد و از انواع نادر سرطان سینه می باشد.
مردان بسیاری از شنیدن اینکه ممکن است به سرطان سینه مبتلا شوند، شگفت زده خواهند شد. مردان دارای بافت سینه هستند که همانند بافت سینه زنان رشد می کند و به همان صورت مستعد سلول های سرطانی است. در دختران، تغییرات هورمونی در دوران بلوغ باعث رشد سینه ها می شود. در پسران، هورمون های ساخته شده توسط بیضه ها مانع از رشد سینه ها می شود. سرطان پستان در مردان شایع نیست، زیرا مجاری پستان های مردان به اندازه زنان توسعه نیافته و در معرض هورمونهای رشد زنانه نیست.
درست همانند زنان، سرطان پستان در مردان ممکن است در مجاری شروع شده و به سلول های اطراف گسترش یابد. در صورتی که تومور از مجاری زیر نوک پستان به سطح پستان شروع به حرکت کند، مردان به ندرت دچار سرطان التهابی پستان یا بیماری پاژه پستان می شوند. پستان های مردان دارای تعداد کمی لوبول می باشد، بنابراین سرطان لوبولار به ندرت در مردان رخ می دهد.
همچنین مردان باید از ژنیکوماستی (بزرگ شدن پستان مردان) شایع ترین اختلال پستان مردان آگاهی داشته باشند. ژنیکوماستی نوعی از سرطان نیست، اما باعث رشد نوک پستان یا هاله اطراف آن می شود که می تواند احساس شود و برخی اوقات دیده شود. ژنیکوماستی در پسران نوجوان به دلیل تغییرات هورمونی در دوران نوجوانی شایع است و در مردان سالخورده نیز به علت تغییرات هورمونی در اواخر عمر ممکن است رخ دهد. برخی داروهای خاص یا شرایط خاصی مانند سندروم کلاین فلتر ممکن است سبب بیماری ژنیکوماستی شوند. به ندرت ژنیکوماستی به علت وجود تومور است. البته هر گونه توده ای در پستان بایستی توسط پزشک معاینه شود.
درمان سرطان پستان مردان معمولاً ماستکتومی است و به دنبال آن، شیمی درمانی، رادیوتراپی، هورمون درمانی یا درمان هدفمند انجام می شود. از آنجایی که اغلب سرطان های سینه مردان گیرنده هورمون مثبت هستند، داروی تاموکسفین یک درمان استاندارد برای آن محسوب می شود.
برای مردانی که سرطان آنها به غدد لنفاوی سرایت نکرده است، درمان کمکی (درمان پس از عمل) همانند همان درمانی هایی است که برای زنان مبتلا به سرطان سینه به کار برده می شود. برای مردانی که سرطان به غدد لنفاوی سرایت کرده است، هورمون درمانی و شیمی درمانی بایستی انجام شود.
بیماری پاژه پستان از انواع نادر سرطان پستان است که باعث ایجاد تغییرات پوستی خاص روی نوک پستان می شود. این بیماری نادر، کمتر از 3 درصد کل سرطان های پستان را شامل می شود که به نام Sir James Paget، جراح انگلیسی که برای اولین بار این بیماری را در سال 1874 ثبت کرد، پاژه نامگذاری شده است. سلول های پاژه زیر میکروسکوپ بسیار متفاوت از سلول های نرمال هستند و به سرعت تقسیم می شوند. حدود نیمی از تست سلول ها برای گیرنده های استروژن و پروژسترون مثبت می باشد و اغلب آزمایش های پروتئین HER2 نیز مثبت است.
اگر چه زنان مبتلا به بیماری پاژه پستان گاهی اوقات تومورهایی در بافت پستان دارند، اما قابل توجه ترین علائم آن شامل تغییراتی در پوست نوک پستان یا هاله اطراف آن می باشد. این سرطان معمولاً با نمونه برداری بافت پستان تشخیص داده می شود و گاهی اوقات ممکن است ماموگرافی، سونوگرام یا MRI برای تأیید تشخیص آن انجام شود.علائم و نشانه های اصلی بیماری پاژه پستان تغییرات سطحی پوست محدود به نوک پستان یا هاله اطراف آن می باشد. این علائم عبارتند از:
بثورات پوستی روی نوک یا هاله اطراف پستان، اگزما، پوسته پوسته شدن، قرمزی یا خارش.
تخلیه نوک پستان
احساس سوزش، درد، سوزن سوزن شدن خصوصاً در مراحل پیشرفته بیماری
تغییرات نوک پستان مانند نوک سینه تورفته
تغییر در پستان از قبیل توده، قرمزی، پوسته پوسته شدن یا زخمی که بهبود نمی یابد.
درمان اصلی بیماری پاژه پستان، اغلب جراحی برداشتن تومور است. سرطان هایی که در مراحل اولیه تشخیص داده می شوند، ممکن است با لامپکتومی حفظ پستان درمان شوند، در حالی که سرطان های بدخیم پیشرفته ممکن است به ماستکتومی نیاز داشته باشند. همانند سایر سرطان های پستان، تیم مراقبتی شما ممکن است شیمی درمانی، پرتودرمانی یا سایر روش ها را برای درمان بیماری پاژه توصیه کنند.
در کارسینوم پاپیلاری، سلول های سرطانی به شکل و الگوی خاص سرخس مانند در زیر میکروسکوپ ظاهر می شوند. کارسینوم پاپیلاری از انواع نادر سرطان پستان است که حدود 3 درصد از کل سرطان های پستان را شامل می شود. این نوع سرطان معمولاً پیش آگهی بهتری نسبت به سایر سرطان های شایع پستان دارد. تفاوت اصلی کارسینوم پاپیلاری و سایر سرطان های سینه، شکل ظاهری سلول های سرطانی است که طبق الگوی خاصی زیر میکروسکوپ دیده می شوند. برخی اوقات، سلول های سرطانی بسیار کوچک هستند. در این حالت ممکن است سرطان را میکروپاپیلاری بنامند.
اغلب کارسینوم پاپیلاری پستان تهاجمی هستند و مانند کارسینوم داکتال تهاجمی درمان می شوند. با این حال، کارسینوم پاپیلاری تهاجمی پیش آگهی بهتری نسبت به سایر سرطان پستان تهاجمی دارد. اغلب اوقات، کارسینوم پاپیلاری تهاجمی پس از گسترش کارسینوم پاپیلاری غیرتهاجمی رخ می دهد.
کارسینوم پاپیلاری ممکن است هنگامی که غیرتهاجمی است، تشخیص داده شود. کارسینوم پاپیلاری غیرتهاجمی معمولاً نوعی از کارسینوم داکتال درجا محسوب می شود. در مراحل ابتدایی، هنگامی که سلول های سرطانی تازه شروع به تحت تأثیر قرار دادن مجاری کرده اند، این بیماری ممکن است به عنوان کارسینوم پاپیلاری infiltrating یاد شود. درمان کارسینوم پاپیلاری اغلب ترکیبی از روش های جراحی، رادیوتراپی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا نوعی از درمان است که پروتئین HER2 را هدف قرار می دهد.
اگر چه احتمال ابتلا به انواع نادر سرطان سینه درصد کمی از سایر سرطان های سینه را شامل می شود، اما داشتن آگاهی در مورد آنها لازم و ضروری به نظر می رسد. چرا که دانش بیشتر در رابطه با انواع نادر سرطان پستان مانند سرطان متاستاتک، کارسینوم پاپیلاری، سرطان سینه مردان و ...، منجر به تشخیص به موقع این بیماری می شود و احتمال اثربخش بودن راه های درمانی را بالا می برد.
شیمی درمانی یکی از درمان های موثر انواع سرطان می باشد. اما همانند دیگر درمان ها، اغلب موجب عوارض جانبی می شود. استفاده ار داروهای شیمیایی قوی برای متوقف کردن رشد سلول های سرطانی می تواند سلول های سالم را نیز تحت تأثیر قرار دهد و بیمار را با مشکلاتی مواجه سازد. برخی از عوارض پیش آمده کوتاه و زودگذر هستند و برخی دیگر ممکن است اثرات بلندمدت به دنبال داشته باشند. عوارض جانبی شیمی درمانی برای هر فردی می تواند متفاوت باشد و این موضوع بستگی به نوع سرطان، محل آن، داروها و دوز آنها و وضعیت سلامتی عمومی بیمار دارد. در ادامه، به عوارض شیمی درمانی و چگونگی مواجه شدن با آنها خواهیم پرداخت.
شیمی درمانی روی سلول های فعال کار می کند. سلول های فعال سلول هایی هستند که در حال رشد و تقسیم شدن به تعداد بیشتری سلول های مشابه هستند. سلول های سرطانی فعال هستند، اما برخی از سلول های سالم نیز هستند که فعال می باشند. عوارض جانبی هنگامی اتفاق می افتد که شیمی درمانی به این سلول های سالم آسیب می رساند. عوارض جانبی همیشه به آن شدتی که شما فکر می کنید، بد نیستند. با این حال، نگرانی در مورد این بخش درمان سرطان طبیعی به نظر می رسد.
سلول های نرمالی که تحت تأثیر شیمی درمانی آسیب می بینند:
سلول های تشکیل دهنده خون در مغز استخوان
فولیکل های مو
سلول های دهان، دستگاه گوارش و دستگاه تناسلی
برخی از داروهای شیمی درمانی می توانند به سلول های قلب، کلیه ها، مثانه، ریه ها و سیستم عصبی آسیب وارد کنند. گاهی اوقات می توانید داروهایی را با شیمی درمانی استفاده نمایید تا از سلول های نرمال بدنتان محافظت نمایید. همچنین، راههایی برای تسکین عوارض جانبی وجود دارد.
پزشکان سعی می کنند شیمی درمانی را در سطح بالا به کار گیرند تا برای درمان سرطان موثر واقع شود. در عین حال تلاش می کنند عوارض جانبی را در پایین ترین سطح ممکن نگه دارند. همچنین، آنها سعی می کنند از مصرف چندین دارو که عوارض جانبی مشابه دارند، خودداری کنند.
همه افراد دچار عوارض جانبی شیمی درمانی نمی شوند و ممکن است تنها تعدادی افراد با این مشکلات روبه رو شوند.
شدت عوارض جانبی از فردی به فرد دیگر متفاوت است. با تیم پزشکی خود در مورد عوارض جانبی شیمی درمانی، مدت دوام آنها، شدت آنها صحبت کنید.
پزشکتان ممکن است برای جلوگیری از عوارض جانبی قبل از اینکه اتفاق بیفتد، داروهایی را تجویز نماید.
برخی داروهای شیمی درمانی عوارض جانبی طولانی مدت دارند، مانند آسیب رساندن به قلب یا اعصاب یا مشکلات باروری.
تیم مراقبتی شما می توانند در پیشگیری یا درمان برخی از عوارض جانبی به شما کمک کنند. امروزه، داروهای بیشتری برای عوارض شیمی درمانی نسبت به گذشته وجود دارد. پیشگیری و درمان عوارض جانبی، مراقبت تسکینی یا مراقبت حمایتی نامیده می شود که بخش مهمی از درمان سرطان است. پزشکان و دانشمندان همواره در تلاش هستند تا داروها، ترکیب داروها و روش های درمانی با عوارض جانبی کمتری را بیابند. بسیاری از انواع شیمی درمانی نسبت به گذشته، قابل تحمل تر می باشند.
داروهای مختلف، عوارض جانبی متفاوتی را به دنبال دارند. انواع خاصی از شیمی درمانی اغلب عوارض جانبی خاصی دارند. اما تجربه هر فرد می تواند متفاوت باشد. در مورد تمامی عوارض جانبی که با آنها مواجه می شوید، با پزشکتان صحبت نمایید. عوارض جانبی رایج شیمی درمانی شامل موارد زیر می باشد:
خستگی. احساس خستگی شایع ترین عوارض جانبی شیمی درمانی است.
درد. شیمی درمانی گاهی باعث درد می شود که شامل موارد زیر می باشد:
سردرد
درد عضلانی
دل درد
درد ناشی از آسیب عصبی مانند سوزش، بی حسی یا درد در انگشتان دست و پا.
بیشتر انواع دردهای مربوط به شیمی درمانی بهبود می یابند یا بین درمان ها از بین می روند. با این حال، آسیب عصبی اغلب با هر دوز بدتر می شود. برخی اوقات دارویی که باعث آسیب عصبی می شود، باید متوقف شود. آسیب های عصبی ناشی از شیمی درمانی ممکن است ماهها یا سال ها طول بکشد. در برخی افراد، هرگز به طور کامل از بین نمی رود.
درمان درد اغلب بر اساس علت درد، متفاوت است. صحبت با تیم مراقبتی در مورد درد در حین دریافت شیمی درمانی، مهم است. علاوه بر شیمی درمانی، دلایل دیگری مانند خود سرطان نیز می تواند علت درد باشد. اگر درد مربوط به شیمی درمانی باشد، پزشکان می توانند آن را درمان کنند:
داروهای تسکین دهنده درد
مسدود کردن سیگنال های درد از اعصاب به مغز با درمان ستون فقرات یا بلوک های عصبی
تنظیم دوزهای شیمی درمانی
شیمی درمانی می تواند به سلول های داخل دهان و گلو آسیب برساند. این امر باعث ایجاد زخم دردناک در این نواحی می شود و حالتی به نام موکوزیت به جود می آید.
زخم های دهان معمولاً 5 تا 14 روز پس از درمان اتفاق می افتند. زخم ها می توانند عفونی شوند. رژیم غذایی سالم و تمیز نگهداشتن دهان و دندان می تواند ریسک زخم دهان را کاهش دهد. زخم های دهان معمولاً هنگام پایان درمان کاملاً از بین می روند.
برخی از انواع شیمی درمانی باعث ایجاد حرکات شل یا آبکی روده می شوند. جلوگیری از اسهال یا درمان زودرس آن به از بین رفتن بیش از حد آب بدن کمک می کند. همچنین، در پیشگیری از سایر مشکلات سلامتی موثر خواهد بود.
شیمی درمانی می تواند باعث حالت تهوع و استفراغ شود. اینکه آیا شما این عوارض جانبی را دارید و به چه میزان، بستگی به داروهای خاص و دوز آنها دارد. تجویز داروهای درست قبل و بعد از هر دوز شیمی درمانی معمولاً از تهوع و استفراغ جلوگیری می نماید.
یبوست. شیمی درمانی می تواند باعث یبوست شود که به معنی کافی نبودن حرکات روده یا دشواری حرکات روده است. داروهای دیگر، مانند داروهای ضد درد نیز می توانند باعث یبوست شوند. با نوشیدن مایعات کافی، خوردن غذای متعادل و ورزش کافی می توانید خطر یبوست را کاهش دهید.
اختلالات خونی. مغز استخوان، بافتی اسفنجی داخل استخوان های شما می باشد که سلول های خونی جدید را می سازد. شیمی درمانی این فرآیند را تحت تأثیر قرار می دهد، بنابراین ممکن است به علت داشتن تعداد کم گلبول خون، دچار عوارض جانبی شوید. معمولاً تعداد سلول های خونی پس از شیمی درمانی، به حالت نرمال باز می گردد. اما در طول درمان، تعداد کم سلول های خونی می تواند باعث بروز مشکلاتی شود و بایستی از نزدیک مورد بررسی قرار گیرد.
تیم پزشکی شما از آزمایش های زیر برای بررسی اختلالات خونی استفاده می کنند:
شمارش کامل خون (CBC). آزمایش CBC میزان گلبول های قرمز و گلبول های سفید خون را نشان می دهد.
- کافی نبودن گلبول های قرمز خون سبب ایجاد کم خونی می شود. علائم آن شامل خستگی، سرگیجه و تنگی نفس می باشد.
- کافی نبودن گلبول های سفید خون باعث ایجاد بیماری به نام لکوپنی می شود که ریسک ابتلا به عفونت را افزایش می دهد. هنگامی که گلبول های سفید خون شما پایین است، ابتلا به عفونت می تواند جدی باشد. اگر این اتفاق بیفتد، در اسرع وقت نیاز به آنتی بیوتیک دارید.
شمارش پلاکت ها. این آزمایش تعداد پلاکت های خون شما را اندازه گیری می کند. پلاکت ها سلول هایی هستند که خونریزی را متوقف می سازند. آنها این کار را با وصل کردن رگ های خونی آسیب دیده و کمک به تشکیل لخته های خون انجام می دهند.
- نداشتن پلاکت کافی باعث ایجاد بیماری به نام ترومبوسیتوپنی می شود. ممکن است بیش از حد معمول خونریزی کنید یا کبود شوید.
داروهایی برای درمان این اختلالات خونی در دسترس است. این داروها به مغز استخوان شما کمک می کنند تا سلول های خونی بیشتری ایجاد کنند. این داروها می توانند در جلوگیری از لکوپنی در افرادی که ریسک بالایی دارند، کمک کنند.
اثرات سیستم عصبی. برخی از داروها باعث آسیب سیستم عصبی می شوند که باعث علائم عصبی و عضلانی زیر می شود:
مور مور
سوزش
ضعف یا بی حسی در دست، پا یا هر دو
عضلات ضعیف، دردناک، خسته یا کم تحرک
از دست دادن تعادل
لرزش و رعشه
سفت شدن گردن یا سردرد
مشکل دیدن، شنیدن یا راه رفتن عادی
این علائم معمولاً با دوز پایین تر شیمی درمانی یا بعد از درمان بهتر می شوند.
تغییر در حافظه و تمرکز. برخی افراد پس از شیمی درمانی دچار مشکلات تمرکز می شوند. پزشکان این عارضه را تغییرات شناختی یا اختلال شناختی می نامند.
شیمی درمانی می تواند روی باروری شما اثر بگذارد. برای خانم ها مشکل در توانایی بارداری و حاملگی است و برای آقایان مشکل در توانایی باردار کردن یک زن به وجود می آید. احساس خستگی یا بیماری از سرطان یا درمان می تواند توانایی شما برای لذت بردن از رابطه جنسی را تحت تأثیر قرار دهد. قبل از شروع درمان در مورد این مشکلات با پزشکتان صحبت کنید. زنان ممکن است قبل از شروع شیمی درمانی نیاز به انجام تست پاپ اسمیر داشته باشند. این تست نمونه ای از سلول های دهانه رحم را جمع آوری می نماید. شیمی درمانی می تواند باعث نتایج نادرست آزمایش شود.
شیمی درمانی همچنینی می تواند به جنین آسیب برساند. این امر به ویژه در سه ماه اول بارداری، هنگامی که اندام ها در حال کامل شدن هستند، رخ می دهد. اگر طی دوره درمانی باردار شدید، این موضوع را با پزشکتان در میان بگذارید.
ممکن است کمتر از حد معمول غذا بخورید، به هیچ وجه احساس گرسنگی نکنید و یا بعد از خوردن مقدار کمی غذا احساس سیری داشته باشید. اگر این مشکل طی درمان ادامه داشته باشد، ممکن است وزن خود را از دست داده و تغذیه مورد نیاز خود را دریافت نکنید. همچنین، ممکن است توده عضلانی و قدرت خود را از دست بدهید.
برخی از انواع شیمی درمانی باعث ریزش موی کل بدن شما می شود. ریزش مو معمولاً چند هفته پس از اولین شیمی درمانی آغاز می شود. پزشکان می توانند خطر ریزش مو را بر اساس داروها و دوزهایی که دریافت می کنید، پیش بینی کنند.
برخی از انواع شیمی درمانی می تواند بر قلب شما اثر بگذارد. چک کردن وضعیت قلب قبل از درمان به پزشکان کمک می کند تا دریابند آیا درمان منجر به ایجاد مشکلاتی در قلب خواهد شد. رایج ترین آزمایش، اکوکاردیوگرام است. این آزایش از امواج فراصوت برای ایجاد تصویری متحرک از قلب استفاده می نماید.
عوارض جانبی طولانی مدت. اغلب عوارض جانبی پس از درمان از بین می روند. اما برخی ادامه دار بوده، باز می گردند یا بعداً گسترش می یابند. به عنوان مثال، برخی از انواع شیمی درمانی ممکن است باعث آسیب دیدن قلب، ریه، کبد، کلیه ها یا سیستم تولید مثل شوند. برخی افراد ممکن است سال ها یا ماهها پس از درمان با مشکل حافظه و تمرکز درگیر باشند.
تغییرات سیستم عصبی ممکن است بعد از درمان گسترش یابند. کودکانی که شیمی درمانی را تجربه کرده اند، ممکن است ماهها یا سال ها پس از درمان درگیر عوارض جانبی آن باشند. همچنین، بازماندگان سرطان در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان دوم هستند.
همانطور که ملاحظه فرمودید، اگر چه شیمی درمانی یکی از متداول ترین راههای درمان سرطان است، اما می تواند با عوارض جانبی همراه باشد. توجه داشته باشید که با هر یک از عارضه های جانبی که برشمردیم، مواجه شدید، بایستی پزشکتان را در جریان وضعیت پیش آمده قرار دهید تا در صورت امکان، آن را درمان نمایید.
هنگامی که در مردان اندام تولید مثل بر اثر سرطان های مانند سرطان پروستات، سرطان مثانه و سرطان بیضه دچار آسیب می شود و تولید اسپرم غیر طبیعی باشند، فرد با مشکلات باروری یا ناتوانی در باروری رو به رو می شود. در این مطلب، به سوالات شما در رابطه با تأثیر سرطان بر باروری مردان پاسخ می دهیم.
تأثیر سرطان پروستات بر باروری مردان
تأثیر سرطان بیضه بر باروری مردان
تأثیر سرطان مثانه بر باروری مردان
راه های درمان سرطان و تأثیر آن ها برباروری مردان
تأثیر سرطان پروستات بر باروری مردان
هنگامی که یک مرد و زن برای فرزند داشتن تلاش می کنند، به این عمل تولید مثل گفته می شود. حال هر گونه تغییر در عملکرد یک عضو یا تغییر در هورمونی که برای رشد اسپرم لازم است رخ دهد، عمل تولید مثل را با مشکل مواجه می کند. به عبارت دیگر، یک نقص در سیستم ایمنی وجود دارد که می تواند قدرت باروری یک مرد را تغییر داده و توانایی وی را در داشتن فرزند تحت تأثیر قرار دهد. برخی از مشکلات از جمله سرطان ناباروری در مردان را به وجود می آورد. به چند مورد از عواملی که یک مرد را با مشکلات باروری رو به رو می کند، اشاره می کنیم:
وجود تومور در اندام تناسلی مرد که ممکن است به اندام فشار بیاورد یا آن را مسدود کند که باعث می شود به درستی کار نکند.
هورمون هایی که برای تولید مثل باید وجود داشته باشند، مختل شوند.
بیضه ها اسپرم سالم نداشته باشند یا اسپرم کمی داشته داشته باشند، در مواردی هم ممکن است اسپرمی وجود نداشته باشد.
روند انزال اسپرم با مشکلاتی مواجه شود.
در بسیاری از موارد عمل جراحی یا درمان سرطان پروستات در قسمت هایی از اندام تولید مثل اختلالاتی به وجود بیاورد و بر توانایی شما در فرزند آوری تأثیر بگذارد. انواع مختلفی از درمان ها و جراحی ها می تواند اثرات متفاوتی داشته باشد. بسته به شرایط خطر ناباروری متفاوت است:
سن و مرحله رشد بیمار، به عنوان مثال قبل یا بعد از سن بلوغ، در جوانی یا در بزرگسالی به سرطان پروستات مبتلا سده باشد.
به نوع و میزان جراحی انجام شده، بستگی دارد.
نوع درمان از جمله: پرتودرمانی، شیمی درمانی، هورمون درمانی، ایمونوتراپی یا پیوند سلول های بنیادی تئلید مثل فرد را تحت تأثیر قرار می دهد.
دوز و مقدار داروهای درمانی نیز می تواند روی بچه دار شدن تأثیر بگذارد.
شما به عنوان یک فرد مبتلا به سرطان باید به این نکته توجه داشته باشید که قبل از انجام عمل جراحی یا شروع درمان، با پزشک معالج خود درباره قدرت باروری یا تحت تأثیر قرار گرفتن آن صحبت و مشورت کنید. این مورد هم باید مد نظر داشته باشید که شاید پشک یا پرستار در مورد مسائل تولید مثل یا باروری و اقداماتی که می خواهید انجام دهید سؤالی نپرسند بنابراین، شما خودتان باید راجع به نگرانی بچه دار شدنتان صحبت کنید و از پرسنل مربوطه کمک بخواهید.
سرطان بیضه و درمان آن می تواند بر سطح هورمون فرد تأثیر بگذارد و همچنین بر توانایی مردان در تولید مثل اثر گذار باشد. قبل شروع درمان با پزشک خود راجع به اثرات احتمالی صحبت کنید تا شما را از خطرات ناشی از درمان آگاه سازد. اکثر مردان و پسران در یک بیضه به سرطان مبتلا می شوند و بیضه باقی مانده معمولا می تواند تستوسترون کافی را برای فرزند آوری ایجاد کند. در صورتی که هر دو بیضه مردان به سرطان دچار شود تا آخر عمر باید نوعی تستوسترون مصرف کنند. سرطان بیضه میتواند فرد را نابارور کند و کسی که قصد داشتن فرزند دارد، باید قبل از درمان اسپرم خود را در بانک اسپرم نگهداری کند. باید به این نکته اشاره کنیم که در سرطان بیضه، به دلیل کم بودن تعداد اسپرم می تواند گرفتن یک نمونه خوب با مشکل رو به رو شود. در بعضی موارد اگر یک بیضه باقی مانده باشد، 2 سال پس از قطع شیمی درمانی امکان باروری وجود دارد.
سرطان مثانه یکی از شایع ترین سرطان هایی است که مردان به آن مبتلا می شوند. سرطان مثانه هنگامی شروع می شود که سلول های سطح داخلی مثانه تغییر کنند و رشد آن ها از کنترل خارج شود. حال درمان سرطان مثانه از طریق جراحی، شیمی درمانی و پرتو درمانی صورت می پذیرد. این سرطان هم مانند سرطان پروستات و بیضه می تواند باروری مردان را تحت تأثیر قرار دهد و فرآیند درمان سرطان مثانه مردان را نابارور یا نازا کند. به همه بیمارانی که قصد تولید مثل دارند، پیشنهاد می شود برای حفظ اسپرم، قبل از درمان سرطان مثانه با پزشک متخصص مشورت کنند تا دکتر شما را در این امر راهنمایی و آگاه سازد.
اگر عمل جراحی تومور در نزدیکی آلت تناسلی، بیضه، مثانه یا روده بزرگ صورت بگیرد. در کنار تمامی این اندام ها ممکن است جراحی در قسمت سیستم عصبی مانند مغز یا نخاع انجام شود. همه این جراحی ها روی باروری یک مرد تأثیر می گذارد.
جراحی سرطان بیضه: تا زمانی که مرد بیضه سالم داشته باشد، عمل ساخت اسپرم به خوبی انجام می شود اما با برداشتن بیضه یا ارکیکتومی قدرت باروری به خوبی صورت نمی پذیرد. برخی از مردان مبتلا به سرطان بیضه باروری ضعیفی دارند، زیرا باقی مانده بیضه به خوبی کار نمی کند. به همین دلیل بانکداری اسپرم قبل از برداشتن بیضه ها به بیمارن لاقمند به باروری برای حفظ اسپرم راهکار هایی را پیشنهاد می کند. که به این کار حفظ باروری گفته می شود.
برخی از مردان مبتلا به سرطان پروستات، تومور سرطانی به اطراف بافت های دیگر نفوذ و گسترش می یابد. برای جلوگیری از تولید تستوسترون هر دو بیضه برداشته می شود تا رشد سلول های سرطان پروستات کند شود. به این نوع جراحی ارکیکتومی دو طرفه گفته می شود. این مردان نمی توانند پدر شوند جز اینکه قبل از جراحی اسپرم های خود را در بانکداری اسپرم نگهداری کنند. برای مردانی که سرطان پروستات دارند و تومور سرطانی در خارج از غده پروستات گسترش نیافته، جراحی برای برداشتن غده پروستات و وزیکول منی یکی از گزینه های درمانی است. به این عمل پروتز رادیکال گفته می شود. در جراحی غده پروستات را خارج می کنند و مردان نمی توانند مایع منی تولید کنند، این بدان معنا است که مردان با تحریک جنسی هم می توانند ارگاسم داشته باشند اما مایع منی از آلت تناسلی آن ها خارج نمی شود. خطراتی که جراحی سرطان پروستات به همراه دارد این است که به اعصاب آلت تناسلی آسیب وارد می کند و باعث اختلال در نعوظ می شود. این امر باعث می شود فرد نتواند در هنگام مقاربت جنسی نعوظ کافی داشته باشد. حتی اگر بیمار بتواند نعوظ را انجام دهد در هنگام ارگاسم مایع منی از آلت تناسلی فرد بیرون نمی آید.
جراحی برای برخی از سرطان های مثانه بسیار شبیه پروستاتکتومی رادیکال می باشد، به جز اینکه مثانه به همراه پروستات و وزیکول های منی برداشته شود. به این روش سیستکومی رادیکال گفته می شود. برداشتن مثانه می تواند به اعصاب آسیب برساند و سبب اختلال در نعوظ گردد و نتواند نعوظ کافی برای برقراری رابطه جنسی داشته باشد. در این صورت مایع منی برای باروری از آلت تناسلی خارج نمی شود.
برخی از سرطان های دیگر در مردان می تواند قدرت باروری را از بین ببرد یا با اختلال مواجه کند، این سرطان ها مانند سرطان روده بزرگ و غدد لنفاوی می تواند به عصب ها آسیب وارد کند و فرد با مشکل نعوظ یا انزال مواجه شود. هنگامی که عمل ها اعصاب را تحت تأثیر قرار می دهند، ممکن است مایع منی تولید شود ولی در حالت ارگاسم از آلت تناسلی بیرون نمی آید. در عوض می تواند به داخل مثانه به عقب جریان پیدا کند که انزال رتروگراد نامیده می شود. در انزال رتروگراد، گاهی اوقات مصرف داروها می توانند به انزال طبیعی مایع منی کمک کنند.
در پرتو درمانی از پرتوهای پر انرژی برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود. در این درمان پرتوها به طور مستقیم به بیضه ها و یا مناطقی از لگن تابیده می شود. پرتو درمانی با دوز های بالا روی سلول های بنیادی تولید کننده اسپرم اثر می گذارد و در نتیجه برای قدرت باروری یک مرد مشکل به وجود می آید. تأثیر پرتو درمانی روی بیضه های فرد ممکن است ناشی به سرطان های دیگر که در ناحیه شکم اجام می شود مانند سرطان روده بزرگ که به تولید اسپرم آسیب می رساند. در بعضی موارد تششعات به مغز روی غده هیپوتالاموس و هیپوفیز اثر می گذارد. هیپوتالاموس و هیوفیز برای تولید دو هورمون مهم به نام های LH و FCH با یکدیگر کار می کنند. این هورمون ها در جریان خون رها می شوند و برای تولید تستوسترون و همچنین تولید اسپرم به بیضه ها سیگنال می دهند. هنگامی که درمان سرطان شروع می شود در این دو غده اشکالاتی که وجود می آید که منجر به کاهش تولید اسپرم و قدرت باروری می گردد.
در درمان سرطان پروستات از براکی تراپی یا پرتو درمانی داخلی استفاده می شود که تششع زیادی به بیضه ها وارد نمی شود و بسیاری از مردان بارور باقی می مانند و قادر به تولید اسپرم هستند. با این وجود دستورالعمل های مهمی را باید در طول درمان و بعد از پرتو درمانی رعایت کنید که شامل موارد زیر می باشد:
اجتناب از مقاربت جنسی
کنترل تولید مثل و راه های جلوگیری از آن
محدود کردن تماس جنسی بخصوص با زن باردار یا دارای بچه برای
البته باید این نکته را ذکر کنیم در مواردی از پرتو درمانی برای درمان پروستات با وجود محافظت از بیضه ها، به دلیل تششعات دستگاه های خارجی احتمال نازایی دائم وجود دارد.
در دوران بلوغ بیضه ها شروع به تولید اسپرم می کنند و به طور معمول یک مرد در تمام عمر خود قادر به تولید اسپرم می باشد. با این حال، داروهای شیمی درمانی که در دوران کودکی فرد مبتلا به سرطان داده می شود می تواننئد به بیضه ها آسیب رسانده و بر توانایی تولید اسپرم تـأثیر بگذارد. در مجموع انواع داروهای شیمی درمانی می تواند بر روی تولید اسپرم اثر گذار باشد. شیمی درمانی برای از بین بردن سلول های سرطانی صورت می گیرد و از آنجایی که سلول های اسپرم به سرعت تقسیم می شوند، هدف آسانی برای داروهای شیمی درمانی هستند. ناباروری دائمی در صورتی حاصل می شود که تمام سلول های نابالغ در بیضه ها برای ساخت اسپرم جدید تقسیم شوند. هنگامی که بیضه ها آسیب می بینند دیگر قادر به تولید اسپرم های بالغ نخواهند بود. بعد از شیمی درمانی ممکن است تولید اسپرم کند یا به طور کلی متوقف شود. ممکن است بازگشت اسپرم سال ها طول بکشد یا بعضی اوقات هرگز بازگشتی وجود نداشته باشد.
داروهای شیمیایی که مردان را با خطر ناباروری مواجه می کند شامل این موارد است:
بوسولفان
کربوپلاتین
کارماسین
لوکران
سیس پلاتین
سیکلوفسفامید
سیتارابین
سیتوزین آرابینوزید
داکتینوماسین
دوکسوروبیسین و ...
برخی داروهای دیگر برخلاف داروهای ذکر شده در بالا خطر کمتری برای ایجاد ناباروری دارند که به شرح زیر است:
مرکاپتوپورین
آماسکرین
بلوماسین
داکاربازین
داونوروبیسین
اتوپوزید
متوترکسات
میتوکسانترون
تیوگوانین
در مورد داروهای شیمیایی دریافتی و خطرات باروری حاصل از آن ها با پزشک خود مشورت کنید.
داروهای هدفمند درمانی و ایمونوتراپی متفاوت از داروهای شیمیایی به سلول های سرطانی حمله می کنند. در مورد اثراث این داروها بر باروری و مشکلات دوران باروری اطلاعات کمی وجود دارد. مردانی تالیدومید یا لنالیدومید مصرف می کنند، اثرات این داروها می تواند در مایع منی بماند و در صورت بچه دار شدن اثرات زیان بار این داروها به جنین منتقل شود و باعث نقص در بدن جنین گردد. انکولوژیست ها برای داشتن رابطه جنسی برای مردان مبتلا به سرطان کاندوم و برای زنان IUD را پیشنهاد می کنند که فرزندی با نواقص بسیار دنیا نیاورند.
برخی از درمان های هورمونی که برای درمان سرطان پروستات مورد استفاده قرار می گیرد می توانند باعث کاهش تعداد و تولید اسپرم ها شوند. علاوه بر این ، داروهای هورمون درمانی می توانند عوارض جانبی از جمله کاهش میل جنسی، مشکلات نعوظ را برای بیماران در پی داشته باشند. این احتال را هم باید در نظر بگیریم که بعد از قطع داروها، کاهش تولید اسپرم و عوارض جانبی جنسی بهبود می یابد.
پیوند مغز استخوان یا پیوند سلول های بنیادی معمولا شامل دوزهای بالا شیمی درمانی و پرتو درمانی قبل ازعمل سرطان پروستات به کل بدن است. در اکثر موارد این روش ها اثرات دائمی روی اسپرم مرد می گذارد و منجر به تغییرات مادام العمر در باروری مردان می شود.
مردان مبتلا به سرطان پروستات باید بر این امر واقف باشند که روش های درمانی سرطان پروستات می تواند بر روی قدرت باروری آن ها تأثیر بسزایی بگذارد. روش های تشخیص و درمان سرطان در طول این سال ها پیشرفت بسیاری داشته و بیماران را به بهبود وضعیت زندگی و حتی داشتن فرزند امیدوار می کند. درمان های جدید شانس شما را برای تولید مثل افزایش می دهد که گفتگو و مشورت با پزشک سرطان (آنکولوژیست) می تواند در این راستا شما را یاری کند.
علائم سرطان روده یا کولورکتال ممکن است در مراحل اولیه بیماری بسیار جزئی باشد یا حتی هیچ گونه علائمی به دنبال نداشته باشد. البته این احتمال نیز وجود دارد که این بیماری برخی علائم هشدار دهنده اولیه از خود نشان دهد. علائم سرطان روده ممکن است تا زمانی که بیماری وارد مرحله II نشود، بروز نکند. بنابراین، آزمایش غربالگری منظم برای سرطان روده یا رکتوم، به ویژه از طریق کولونوسکوپی، به کلیه افرادی که در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند، توصیه می شود. در مورد زمان شروع غربالگری منظم سرطان روده با پزشکتان مشورت نمایید.
افراد بالای 50 سال، افراد زیر 50 سال و در معرض خطر ابتلا و افرادی که سابقه خانوادگی در ابتلا به این بیماری دارند، بایستی انجام آزمایش های غربالگری سرطان روده را جدی بگیرند.
توجه داشته باشید که بسیاری از علائم سرطان روده می تواند علتی غیر از سرطان داشته باشد، مانند عفونت، بواسیر، سندروم روده تحریک پذیر یا بیماری التهابی روده. با این حال، در صورت مشاهده هر گونه علائمی بایستی به پزشک مراجعه نمایید. چندین آزمایش ممکن است برای تشخیص سرطان روده بزرگ انجام شود. این آزمایش ها ممکن است شامل کولونوسکوپی یا سایر روش های آندوسکوپی، آزمایش مدفوع یا سایر تست های آزمایشگاهی، MRI، سی تی اسکن یا PET/CT اسکن باشد. این تست های تصویر برداری یا آزمایشگاهی ممکن است برای تعیین اندازه تومورها و نظارت بر وضعیت پاسخگویی به درمان انجام شوند.
در هر صورت، آگاهی و شناخت علائم سرطان کولورکتال می تواند گامی مثبت در راستای تشخیص به موقع این بیماری محسوب شود. پس، با ما باشید تا با علائم و نشانه های های این بیماری آشنا شوید. در ادامه خواهید خواند:
علائم هشدار دهنده اولیه سرطان روده
علائم موضعی سرطان روده
علائم سیستمیک سرطان روده
علائم سرطان روده بزرگ (کولون)
علائم سرطان رکتال یا مقعد
علائم سرطان متاستاتیک روده
علائم هشدار دهنده اولیه سرطان روده
اغلب سرطان ها در کولون یا رکتوم از پولیپ ها ایجاد می شوند، بنابراین غربالگری برای پیدا کردن یا برداشتن آنها به جلوگیری از رشد آنها به سرطان جلوگیری می کند. علائم هشدار دهنده اولیه سرطان روده بزرگ می تواند شامل مواردی مانند کاهش وزن ناگهانی و یا رشته ای و باریک شدن مدفوع باشد. سایر علائم هشدار دهنده اولیه سرطان روده شامل موارد زیر می باشند:
خونریزی رکتال به رنگ قرمز روشن یا تیره
مدفوع رشته ای یا باریک
تنسموس، احساس نیاز به تخلیه روده، در حالی که چیزی از آن خارج نمی شود.
کم خونی ناشی از فقر آهن
درد مداوم شکم
کاهش وزن
اگر چه ممکن است این علائم ناشی از بیماری های دیگر مانند بواسیر یا بیماری های التهابی روده باشد، اما بایستی حتما در مورد آنها با پزشکتان مشورت نمایید. خون در مدفوع، حتی اگر به طور گاه و بیگاه دیده شود، نبایستی نادیده گرفته شود.
علائم موضعی شامل مواردی می شود که تنها بر روده بزرگ یا رکتوم اثر می گذارد و بر اندام های دور دست سرایت نمی کند. علائم موضعی رایج شامل موارد زیر می شود:
یبوست
اسهال
اسهال و یبوست متناوب یا سایر تغییرات عادات روده
خونریزی مقعد یا وجود خون در مدفوع
نفخ شکم یا گرفتگی و ناراحتی در این ناحیه
احساس خالی نشدن کامل روده
مدفوع باریک تر از حد معمول
اگر این علائم احتمالی سرطان روده را برای مدت طولانی تجربه می کنید، مهم است که با یک متخصص در این زمینه مشورت نمایید.
علائم سیستمیک سرطان روده ممکن است پا را از دستگاه گوارش فراتر گذاشته و بر کل بدن شما تأثیر بگذارد. علائم سیستمیک سرطان روده شامل موارد زیر می شود:
از دست دادن اشتها
کاهش وزن غیر قابل توضیح
حالت تهوع
استفراغ
زردی
کم خونی
ضعف
احساس خستگی
در مرحله اول سرطان روده بزرگ، هیچ گونه علائم واضحی وجود ندارد. به محض بروز و گسترش علائم، آنها ممکن است بسته به اندازه و محل تومور متفاوت باشند. علائم اولیه ممکن است تنها روده بزرگ را تحت تأثیر قرار دهند و منجر به تغییر در عادات روده شوند. با رشد سرطان، ممکن است در بدن پخش شده و علائم سیستمیک مانند خستگی و کاهش وزن، کل بدن شما را تحت تأثیر قرار دهند. برخی از تغییرات در عادات روده که ممکن است علائم سرطان روده بزرگ در نظر گرفته شوند، عبارتند از:
تغییر در فرکانس حرکات روده
یبوست
تغییر غلظت مدفوع (مدفوع سفت یا آبکی)
وجود خون در مدفوع (به صورت لکه های قرمز روشن یا لکه های تیره قیر مانند)
خونریزی مقعد
درد شکم، نفخ یا گرفتگی شکم
عدم توانایی در تخلیه کامل روده
https://cancer.ca/fr/cancer-information/cancer-types/colorectal/signs-and-symptoms
علائم سرطان رکتال ممکن است شبیه به سایر بیماری های روده مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون (بیماری التهابی روده) باشد. اما در حالی که نشانه های بیماری التهابی روده ممکن است طی دوره های بهبودی بیماری فروکش کند، علائم سرطان رکتال ممکن است با پیشرفت سرطان، شدیدتر و پایدارتر شود. تومورهای داخل روده ممکن است شکل یا فرکانس حرکات روده را تغییر دهند. علائم و نشانه ها ممکن است با پخش شدن سرطان به مقعد یا احتمالاً در روده بزرگ، شدیدتر شوند. علائم سرطان رکتال مربوط به عادات روده شامل موارد زیر می باشد:
اسهال
یبوست
عدم توانایی در تخلیه کامل روده
مدفوع خونین
تغییر در اندازه یا شکل مدفوع
بیماران مبتلا به سرطان متاستاتیک روده ممکن است به نشانه ها قبل از تشخیص بیماری توجه نکنند. علائم سرطان کولورکتال متاستاتیک به اندازه تومور یا تومورها و جایی که سرطان خارج از روده بزرگ یا مقعد پخش شده است، بستگی دارد. برای مثال:
اگر استخوان ها آسیب دیده باشند، نشانه ها ممکن است شامل درد، شکستگی، یبوست و یا سطح بالای کلسیم باشد.
اگر ریه ها مبتلا شوند، نشانه ها ممکن است شامل تنگی نفس، مشکل در تنفس، سرفه، درد یا خستگی باشد.
اگر کبد مبتلا شود، علائم ممکن است شامل تهوع، خستگی، تورم پاها و دست ها، افزایش قطر شکم و یا زردی باشد.
اگر غدد لنفاوی شکم تحت تأثیر قرار گیرند، علائم ممکن است شامل نفخ، تورم شکم و یا ازدست دادن اشتها باشد.
اگر مغز یا نخاع تحت تأثیر قرار بگیرد، علائم ممکن است شامل سردرد، سرگیجه، از دست دادن حافظه، تاری دید یا دو بینی، مشکل در صحبت یا تشنج باشد.
علائم سرطان روده بسته به وضعیت و شدت سرطان می تواند شامل مواردی مانند اسهال، یبوست، مدفوع خونی، تغییر غلظت مدفوع، کاهش وزن، از دست دادن اشتها، درد شکمی و پاره ای موارد دیگر باشد. همانطور که ملاحظه فرمودید، در صورت متاستاز شدن این سرطان، علائم بسته به بخشی از بدن که درگیر شده است، می تواند موارد متفاوتی را دربرگیرد. در صورت مواجهه با هر یک از علائم برشمرده شده، به پزشک مراجعه نموده و او را در جریان وضعیت خود قرار دهید. چرا که با تشخیص به موقع و زود هنگام سرطان روده، احتمال درمان بیماری افزایش می یابد.
سرطان سینه عود کننده زمانی اتفاق می افتد که سرطان سینه پس از درمان اولیه سرطان، به بدن بازگردد. اگر چه درمان اولیه با هدف از بین بردن کلیه سلول های سرطانی انجام می شود، اما تعداد معدودی از سلول ها ممکن است از درمان سر باز زده و زنده بمانند. این سلول های سرطانی کشف نشده، تکثیر شده و منجر به عود سرطان پستان می شوند. سرطان پستان عود کننده ممکن است ماهها یا سال ها پس از درمان اولیه رخ دهد. سرطان ممکن است در همان مکان سرطان اولیه به بدن بازگردد (عود موضعی) و یا ممکن است به بخش های دیگر بدن گسترش یابد (عود فاصله دار).
تشخیص سرطان سینه عود کننده ممکن است دشوارتر از تشخیص اولیه باشد. البته درمان ممکن است سرطان پستان عود کننده موضعی یا فاصله دار را از بین ببرد یا بیماری را برای دوره ای طولانی تحت کنترل درآورد.
علائم و نشانه های بازگشت سرطان سینه بستگی به نقطه ای از بدن دارد که سرطان به آن بازگشته است.
در عود موضعی، سرطان در همان ناحیه ای رخ می دهد که سرطان اولیه اتفاق افتاده بود. اگر تحت جراحی لامپکتومی قرار گرفته باشید، سرطان می تواند در بافت پستان باقی مانده عود کند. اگر تحت عمل ماستکتومی قرار گرفته باشید، سرطان می تواند در بافت دیواره قفسه سینه یا پوست، عود کند.
علائم و نشانه های عود موضعی در پستان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
توده جدید در پستان یا بخش های سفت نامنظم
تغییر در پوست پستان
التهاب یا قرمزی پوست
ترشح نوک پستان
علائم و نشانه های عود موضعی سرطان سینه در قفسه سینه بعد از ماستکتومی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
یک یا چند گره بدون درد روی یا زیر پوست قفسه سینه
سفت شدن ناحیه ای جدید در امتداد یا نزدیکی اسکار ماستکتومی
عود منطقه ای سرطان سینه به معنی بازگشت سرطان به غدد لنفاوی مجاور است. علائم و نشانه های عود منطقه ای ممکن است شامل توده یا تورم در غدد لنفاوی نواحی زیر باشد:
زیر بغل
نزدیک ترقوه
شیار بالای ترقوه
گردن
عود فاصله دار سرطان سینه
عود فاصله دار (متاستاتیک) زمانی اتفاق می افتد که سرطان به بخش های دور بدن، به اغلب استخوان ها، کبد و روده گسترش یابد. علائم و نشانه های این نوع سرطان عبارتند از:
درد مداوم و تشدید درد در قفسه سینه، کمر یا لگن
سرفه مداوم
تنفس دشوار
از دست دادن اشتها
کاهش وزن بدون تلاش
سردردهای شدید
تشنج
عود سرطان سینه زمانی اتفاق می افتد که سلول هایی که بخشی از سرطان سینه اولیه بوده اند، از تومور اصلی جدا شده و در نزدیک پستان یا دیگر بخش های بدن مخفی می شوند. مدت زمانی بعد، این سلول ها رشد می کنند.شیمی درمانی، رادیوتراپی، هورمون درمانی یا سایر درمان هایی که ممکن است پس از تشخیص اولیه سرطان دریافت کرده باشید، تمایل به کشتن سلول های سرطانی باقی مانده بعد از جراحی دارند. اما برخی اوقات، این درمان ها قادر به از بین بردن همه سلول های سرطانی نیستند. سلول های سرطانی ممکن است سال ها بدون هیچگونه آسیب و زیانی باقی بمانند. اما ممکن است به هر علتی فعال شده، رشد و گسترش یابند. هنوز مشخص نیست چرا این اتفاق می افتد.
فاکتورهایی که ریسک بازگشت سرطان را برای افرادی که از سرطان پستان جان سالم به در برده اند، افزایش می دهند شامل موارد زیر می باشند:
یافتن سرطان در غدد لنفاوی مجاور در هنگام تشخیص اولیه، احتمال بازگشت سرطان را افزایش می دهد.
افرادی که تومورهای بزرگ تری دارند، با خطر بیشتری برای ابتلا به عود سرطان پستان مواجه هستند.
در حین عمل جراحی پستان، جراح سعی می کند سرطان را به همراه مقدار کمی از بافت اطراف آن بردارد. پاتولوژیست لبه های بافت را برای جستجوی سلول های سرطانی بررسی می نماید.
اگر حاشیه های اطراف بافت زیر میکروسکوپ، عاری از سرطان باشند، این یک حاشیه منفی محسوب می شود. اگر هر بخشی از لبه ها دارای سلول های سرطانی باشد (حاشیه مثبت)، احتمال عود یا بازگشت سرطان افزایش می یابد.
اغلب افرادی که لامپکتومی (برداشتن موضعی گسترده) را انتخاب می کنند، به منظور کاهش خطر عود سرطان، تحت پرتودرمانی قرار می گیرند. افرادی که پرتودرمانی را انجام نمی دهند، بیشتر در معرض خطر عود موضعی سرطان سینه قرار دارند.
افراد جوان زیر 35 سال، هنگام تشخیص سرطان سینه اولیه، با ریسک بالاتری برای بازگشت سرطان سینه مواجه هستند.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/recurrent-breast-cancer/symptoms-causes/syc-20377135
مبتلایان به سرطان التهابی پستان، ریسک بالاتری در ابتلا به عود موضعی سرطان سینه دارند.
افرادی که به نوع خاصی از سرطان پستان مبتلا هستند و درمان غدد درون ریز را دریافت نکرده اند، بیشتر در معرض عود سرطان سینه می باشند.
اگر سرطان پستان به هورمون درمانی یا درمان هدایت شده بر روی ژن HER2 (سرطان سه گانه منفی) پاسخ ندهد، خطر بازگشت سرطان سینه افزایش می یابد.
چاقی. داشتن شاخص توده بدنی بالاتر، احتمال بازگشت سرطان سینه را افزایش می دهد.
استراتژی هایی که با کاهش خطر عود سرطان پستان در ارتباط هستند، عبارتند از:
اگر مبتلا به سرطان پستان گیرنده هورمون مثبت هستید، هورمون درمانی پس از درمان اولیه، ریسک بازگشت سرطان سینه را کاهش می دهد. هورمون درمانی ممکن است حداقل تا 5 سال ادامه یابد.
برای افراد مبتلا به سرطان سینه که در معرض خطر عود سرطان سینه هستند، شیمی درمانی احتمال بازگشت سرطان پستان را کاهش می دهد و این افراد عمر طولانی تری خواهند داشت.
افرادی که برای درمان سرطان پستان، عمل جراحی پستان انجام داده اند و افرادی که تومور بزرگی دارند یا درگیر سرطان التهابی سینه هستند، در صورتی که ار رادیوتراپی برای درمان استفاده کرده باشند، با احتمال کمتری در معرض خطر بازگشت سرطان سینه قرار خواهند داشت.
اگر سرطان شما پروتئین HER2 اضافی تولید می کند، داروهایی که پروتئین را هدف قرار می دهند، می توانند منجر به کاهش خطر بازگشت سرطان سینه شوند.
داروهای سازنده استخوان. مصرف داروهای سارنده استخوان، منجر به کاهش عود سرطان در استخوان ها (متاستاز استخوان) می شود، به ویژه در افرادی که در معرض خطر بیشتری برای بازگشت سرطان سینه هستند.
حفظ وزن سالم می تواند به کاهش خطر بازگشت سرطان پستان کمک کند.
ورزش منظم، خطر عود سرطان پستان را کاهش می دهد.
روی مصرف سبزیجات، میوه و غلات تمرکز کنید. نوشیدن الکل را محدود نمایید.
خطر بازگشت یا عود سرطان پستان، موضوعی است که همواره افرادی که به این سرطان مبتلا شده و تحت درمان قرار گرفته اند را تهدید می کند. بنابراین، لازم و ضروری به نظر می رسد که افرادی که مرحله درمان را با موفقیت پشت سر گذاشته اند، ارتباط خود را با پزشک مربوطه حفظ نموده و در صورت مشاهده هر گونه علائمی، پزشک را در جریان قرار دهند. پیگیری در انجام معاینات، شما را از عود سرطان آگاه خواهد ساخت.