غربالگری سرطان پستان شامل آزمایشهایی است که با استفاده از آنها پزشک نشانههای اولیهی سرطان را در زنانی که علامتی از آن ندارند و هنوز توده ای در پستان آنها پیدا نشده است جستجو میکند. هدف غربالگری سرطان پستان یافتن زودهنگام آن است؛ یعنی سرطان قبل از اینکه فرصت رشد، انتشار یا ایجاد مشکل داشته باشد، شناسایی شود.
ماموگرافی بهترین آزمایش برای غربالگری سرطان پستان و همچنین بهترین آزمایش برای کاهش احتمال مرگ در اثر این بیماری است.
چه کسانی باید غربالگری شوند و مزایا و معایب آن چیست؟
برای اطلاع در مورد سن مناسب شروع غربالگری و مزایا و معایب آن کلیک کنید.
ماموگرافی غربالگری
ماموگرافی چگونه انجام میشود؟ فواصل انجام آن چیست و اگر نتیجه ماموگرافی غیر طبیعی بود چه میشود؟ برای آگاهی از پاسخ این سوالها کلیک کنید.
سایر روشهای تصویر برداری به منظور غربالگری
سونوگرافی و MRI نیز ممکن است به منظور غربالگری مورد استفاده قرار بگیرد. برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید.
معاینه پستانها توسط پزشک یا خود فرد چگونه است؟
اگر تصمیم به معاینه پستان خود دارید برای آگاهی از نحوه صحیح انجام آن کلیک کنید.
سرطان یکی از علل اصلی مرگومیر در سراسر جهان است که حدود 13% از تمام مرگومیرها در سال 2007 به آن منسوب است. برخی از مطالعات، افزایش بروز سرطان را در افراد دارای مشکلات سلامت روان گزارش کردهاند. کمیسیون اسکیزوفرنی گزارش میدهد که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، سه برابر بیشتر از کسانی که در جمعیت عمومی به دلیل ابتلا به سرطان میمیرند، احتمال دارد به سرطان مبتلا شوند.
بیماری روانی با مشکلات سلامت خاصی در ارتباط است، از جمله: چاقی، سیگار کشیدن، نوشیدن الکل، و رژیم غذایی نامناسب، که همه آنها خطر ابتلا به سرطان را افزایش میدهند. تخمین زده میشود که میتوان از حدود یک سوم از مرگومیرهای ناشی از سرطان با تشخیص سرطان زودهنگام، که غربالگری سرطان موثرترین روش است، پیشگیری کرد. با این حال، افراد مبتلا به بیماریهای روانی به احتمال زیاد، کمتر از دیگران به غربالگری سرطان دسترسی دارند. دلایل عدم جذب عبارتند از: درآمد پائین، افزایش سن، عدم جابهجایی، خجالت، عدم یادآوری، و عدم وجود ارائه دهندگان مراقبت آشنا.
در جمعیت عمومی، دعوتهای تلفنی، مشاوره تلفنی، تشویق پیگیری، دعوت اولیه و فرصت غربالگری در افزایش جذب غربالگری سرطان مفید هستند. کاهش موانع مالی (یعنی ارائه تستهای غربالگری رایگان، ارائه در اتوبوس یا ارسال پستی) نیز ممکن است به این امر کمک کند. GPها نیز مشوقی است با چارچوبی از کیفیت و پیامدها برای چکاپ منظم سلامت بدنی در افراد مبتلا به بیماریهای روانی. افراد مبتلا به بیماریهای روانی ممکن است به مراقبتهای فردی بیشتری، از قبیل مشاوره شدید، برای تشویق غربالگری نیاز داشته باشند.
یک جستوجوی جامع نشان داد که در حال حاضر هیچ شواهدی از کارآزمایی برای هیچ یک از روشهای تشویق انجام غربالگری سرطان برای افراد مبتلا به بیماریهای روانی وجود ندارد. بنابراین نمیتوان هیچ روش خاصی را توصیه کرد. تشخیص زودهنگام سرطان از طریق غربالگری در بهبود پیامدهای بیمار، از جمله مرگومیر موثر است. با توجه به اینکه افراد مبتلا به بیماریهای روانی در معرض خطر سرطان قرار دارند، اما کمتر از سایرین احتمال دارد به غربالگریهای موجود دسترسی داشته باشند، روشهای بهتری برای تشویق انجام غربالگری سرطان ضرورتا مورد نیاز است. پژوهش بیشتری مورد نیاز است تا اطمینان حاصل شود که افراد مبتلا به بیماریهای روانی، غربالگری سرطان را از دست نمیدهند.
تست غربالگری سرطان شامل آزمایشهایی میشود که وجود سرطان را در افراد سالم بررسی میکنند. با این کار، میتوان سرطان را در مراحل اولیه تشخیص داد. این امر میتواند درمان آن را آسانتر کند. انواع مختلفی از تستهای غربالگری وجود دارند که نشانههایی از سرطانهای شایع را بررسی میکنند. در ادامه، با انواع تستهای غربالگری سرطان، فواید و خطرات آنها و نحوه انجام آزمایشهای مختلف آشنا خواهید شد. انجام تست غربالگری سرطان میتواند باعث نجات جان افراد مبتلا شود؛ پس این مقاله را از دست ندهید.
در انجام تست غربالگری سرطان، پیش از ظاهرشدن علائم، وجود نشانههای سرطان بررسی میشود. اگر بافتی غیرعادی یا سرطانی در مراحل اولیه رشد خود پیدا شود، درمان آن آسانتر خواهد بود. ظاهرشدن علائم به این معناست که سرطان رشد کرده و در بدن پخش شده است و این امر درمان سرطان را دشوارتر میکند. مهم است بدانید که اگر پزشکتان به شما پیشنهاد میکند تست غربالگری سرطان انجام دهید، الزاما فکر نمیکند شما به سرطان مبتلا هستید. این آزمایشها هنگامی انجام میشوند که شما هیچ علائمی از سرطان نداشته باشید.
انواع آزمایشهای غربالگری شامل این موارد میشوند:
عکسبرداری: با عکسبرداری از مناطق درونی بدن، نشانههای سرطان بررسی میشود.
تست آزمایشگاهی: شامل نمونهبرداری از بافت، خون، ادرار یا سایر مواد استخراجشده از بدن میشود.
آزمایش ژنتیکی: در تست ژنتیکی که در آزمایشگاه انجام میشود، سلول یا قسمتی از بافت برای وجود ژن یا کروموزم غیرعادی بررسی میشود. تغییرات در ژن میتوانند نشان دهند فرد در معرض خطر ابتلا به یک بیماری یا شرایط خاص قرار دارد.
آزمایش فیزیکی و بررسی سابقه: در این آزمایش، بدن برای نشانههای سلامتی و بیماری بررسی میشود و پزشکان بهدنبال نشانههایی مانند برجستگی یا موارد غیرعادی دیگر میگردند. سابقه بیمار نیز شامل عادتهای سلامتی، بیماریها و درمانهای قبلی میشود.
انواع مختلفی از تستهای غربالگری وجود دارد. بعضی از آنها برای پیداکردن سرطانهایی هستند که در صورت زود پی بردن به وجود آنها میتوان شانس بهبودی کامل بیمار را افزایش داد. سایر آزمایشها در صورت پیدا کردن سرطان، از خطرات آن نمیکاهند اما ممکن است تجویز شوند؛ مخصوصا برای افرادی که در معرض خطر آنها قرار دارند.
الف. آزمایشهایی که تلفات سرطان را کاهش میدهند
این تستها توانستهاند تلفات ناشی از سرطان روده بزرگ را کاهش دهند. کولونوسکوپی و سیگموئیدوسکوپی همچنین میتوانند از سرطان روده بزرگ جلوگیری کنند، چون با تشخیص غدههای غیرعادی روده (پولیپ)، میتوان آنها را پیش از سرطانیشدن خارج کرد. متخصصان پیشنهاد میکنند که افرادی که در معرض خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار دارند، بین سنین ۵۰ تا ۷۵ سالگی غربالگری سرطان را انجام دهند.
این آزمایش برای سرطان ریه انجام میشود و توانسته سرطان ریه ناشی از مضرات سیگارکشیدن را در افراد بین ۵۵ تا ۷۴ سال کاهش دهد.
ماموگرافی برای تشخیص سرطان سینه استفاده میشود و توانسته مرگومیر ناشی از این بیماری را در بین افراد ۴۰ تا ۷۴ ساله بهطرز چشمگیری کاهش دهد.
این آزمایشها به عنوان تست غربالگری سرطان دهانه رحم، وقوع آن را کاهش میدهند، زیرا موجب میشوند سلولهای غیرعادی پیش از سرطانیشدن، شناسایی و درمان شوند. همچنین، میتوانند مرگومیر ناشی از سرطانهای دهانه رحم را کاهش دهند. پیشنهاد میشود پاپ اسمیر و HPV در ۲۱سالگی آغاز شوند و تا ۶۵سالگی ادامه پیدا کنند، در صورتی که نتایج آخرین آزمایشها طبیعی باشد.
ب. آزمایشهای دیگر غربالگری سرطان
۵. آزمایش خون آلفا-فتوپروتئین
این آزمایش گاهی بههمراه سونوگرافی کبد استفاده میشود و در تشخیص زودهنگام سرطان کبد در افراد در معرض خطر کاربرد دارد.
این تصویربرداری معمولا برای زنانی استفاده میشود که دچار جهش خطرناک ژن BRCA1 یا ژن BRCA2 شدهاند. این افراد در ریسک بالایی برای سرطان سینهاند و ممکن است برای سایر سرطانها نیز در معرض خطر باشند.
این آزمایش خونی، که معمولا با سونوگرافی واژن انجام میشود، برای تشخیص سرطان تخمدان کاربرد دارد. این تشخیص زودهنگام معمولا در زنانی انجام میشود که در معرض خطر بالایی قرار دارند. این آزمایش برای تشخیص سرطان تخمدان در زنانی که دارای علائماند نیز کاربرد دارد و میتواند برای بررسی بازگشت دوباره سرطان استفاده شود. باید بدانید این آزمایش در غربالگری سرطان تخمدان کاربرد کمی دارد و بیشتر برای تشخیص انجام میشود.
بر اساس تحقیقات، بررسیهای منظم سینه توسط خود زنان یا کادر درمان، باعث کاهش مرگومیر سرطان سینه نشده است. با وجود این، اگر برجستگی یا تغییری غیرعادی احساس شود، مهم است که مورد معاینه و بررسی قرار گیرد.
این آزمایش خون، که معمولا با معاینه دیجیتال مقعد همراه میشود، روشی برای تشخیص سرطان پروستات در مراحل اولیه است؛ هرچند متخصصان این تست غربالگری سرطان پروستات را بهطور منظم برای بیشتر مردان توصیه نمیکنند، زیرا بررسیها نشان دادهاند که تأثیر بسیار کمی بر مرگ ناشی از سرطان پروستات دارد و ممکن است به تشخیص و درمان اضافی منجر شود.
پزشکان معمولا به افرادی که در معرض ابتلا به سرطان پوست قرار دارند پیشنهاد میکنند پوستشان بهطور منظم توسط عوامل درمانی معاینه شود. طبق بررسیها، این آزمایش تأثیری بر خطر مرگ ناشی از سرطان پوست نداشته است؛ هرچند افراد باید از تغییرات پوستی خود آگاه باشند و در صورت ظاهرشدن یک خال جدید یا تغییر شکل یک خال قدیمی، بهسرعت به پزشک مراجعه کنند.
این آزمایش میتواند تصاویری از رحم و تخمدانهای زنان نشان دهد. گاهی این روش در افرادی که دارای ریسک بالای سرطان تخمدان یا سرطان دیواره آندومتر رحم (بهدلیل سندرم لینچ) هستند استفاده میشود. بر اساس تحقیقات، این روش نیز نقشی در جلوگیری از مرگ ناشی از سرطان نداشته است.
تست غربالگری در صورتی مفید و اصولی است که:
خطر مرگ ناشی از سرطان را کاهش دهد؛
پیش از پدیدارشدن علائم، سرطان را تشخیص دهد؛
بهندرت جواب مثبت و جواب منفی اشتباه داشته باشد؛
سرطانهایی را غربالگری کند که در صورت تشخیص سریع، درمان و بهبودی آسانتری دارند.
تستهای غربالگری برای تشخیص سرطان نیستند. اگر نتیجهای غیرعادی از تست غربالگری حاصل شود، باید برای تشخیص سرطان آزمایشهای بیشتری انجام شود؛ برای مثال، اگر در آزمایش ماموگرافی برجستگیای در سینه پیدا شود، میتواند سرطانی یا غیرسرطانی باشد. برای تشخیص آن لازم است آزمایشهایی مانند نمونهبرداری انجام شود و بافت زیر میکروسکوپ بررسی شود.
https://www.chulacancer.net/patient-list-page.php?id=43
بعضی آزمایشها فقط به افرادی توصیه میشوند که احتمال بالایی برای ابتلا به بعضی سرطانهای خاص دارند. عاملی که احتمال ابتلا به سرطان را افزایش میدهد، عامل پرخطر سرطان نام دارد. داشتن عامل پرخطر سرطان به این معنا نیست که قطعا به سرطان مبتلا خواهید شد و نداشتن عامل پرخطر سرطان به این معنا نیست که به سرطان مبتلا نخواهید شد.
برخی تستهای غربالگری برای افرادی انجام میشود که عامل پرخطر سرطانهای خاصی را دارند، مخصوصا افرادی که:
سن بالایی دارند؛
سابقه شخصی سرطان دارند؛
سابقه خانوادگی سرطان دارند؛
بدون دلیل مشخص لخته خونی در بدنشان ایجاد میشود؛
دچار جهش برخی ژنها هستند که به ابتلا به سرطان مربوط میشوند؛
در معرض عوامل سرطانزایی مانند تنباکو یا مواد شیمیایی محل کار خود قرار گرفتهاند.
این افراد، که دارای عامل پرخطر سرطاناند، باید بیشتر از سایر همسنهای خود آزمایشهای غربالگری را انجام دهند.
آیا با انجام غربالگری سرطان میتوان عمر را افزایش داد؟
در بعضی موارد، یافتن سرطان در مراحل اولیه و پیش از نشاندادن علائم، ممکن است احتمال مرگ را کاهش دهد. برای بسیاری از سرطانها، احتمال بهبودی به این بستگی دارد که سرطان در چه مرحلهای تشخیص داده شود. سرطان که در مراحل اولیه رشد و گسترش شناسایی شود معمولا سادهتر درمان میشود.
تحقیقاتی میزان مرگومیر افرادی را که غربالگری شده بودند با افرادی که غربالگری نشده بودند در سرطانی خاص بررسی کرد. بعضی آزمایشهای غربالگری سرطان در یافتن سرطان در مراحل اولیه و کاهش احتمال مرگ بر اثر آن نقش داشتند. این آزمایشها برای شما در قسمتهای پیشین متن شرح داده شدند.
از آنجا که سبک زندگی ناسالم و عوامل محیطی موجب شدهاند آمار سرطان در حال افزایش باشد، برنامههایی برای غربالگری سرطان در ایران در نظر گرفته شده است. برای انجام غربالگری، که بهتازگی در زمینههای سرطان دهانه رحم، سینه و روده بزرگ توسعه یافته است، نیاز است به پایگاههای مراقبت سلامت مراجعه کنید و بنا بر شرایط و عامل پرخطر خود، به غربالگری ارجاع داده شوید.
اینطور نیست که همه تستهای غربالگری مفید باشند. بعضی از آنها خطراتی به همراه دارند. مهم است که خطرات هر آزمایش و تأثیر آن بر کاهش مرگومیر را بدانید تا بتوانید برای انجام آن بهدرستی تصمیم بگیرید. ممکن است در انجام تست غربالگری با این خطرات مواجه شوید:
ممکن است نتیجه آزمایش بهاشتباه مثبت شود؛
ممکن است نتیجه آزمایش بهاشتباه منفی شود؛
یافتن سرطان ممکن است بهبودی در سلامت یا طول عمر بیمار ایجاد نکند؛
انواعی از آزمایشها ممکن است موجب خونریزی یا مشکلات دیگر شوند، مثلا برای غربالگری سرطان روده انجام کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی ممکن است در دیواره روده پارگی ایجاد کند؛
پاسخ تست غربالگری سرطان ممکن است عادی به نظر برسد، اما سرطان وجود داشته باشد. در صورتی که فرد پاسخ منفی اشتباه دریافت کند، ممکن است حتی با وجود علائم سرطان، دریافت مراقبت پزشکی به تعویق بیفتد.
نتیجه آزمایش غربالگری سرطان ممکن است غیرعادی نمایان شود، اما هیچ سرطانی وجود نداشته باشد. جواب مثبت اشتباه ممکن است موجب اضطراب شود و همچنین آزمایشهای دیگری به دنبال دارد که ممکن است خطرناک باشند.
بعضی از انواع سرطان هیچگاه علائم کشندهای ایجاد نمیکنند؛ اما اگر در آزمایش غربالگری پیدا شوند، این سرطان ممکن است درمان شود. نمیتوان گفت دریافت درمان این سرطان به فرد کمک میکند عمر طولانیتری داشته باشد یا عدمدریافت آن. در نوجوانان و بزرگسالان، احتمال کمی برای اقدام به خودکشی در سال اول تشخیص سرطان وجود دارد. همچنین، درمان سرطان ممکن است عوارضی داشته باشد.
مهم است که در سنین ذکرشده با میزان خطر سرطانهای مختلف آشنا باشید و در این مورد با پزشک خود مشورت کنید. اگر از نظر وجود عوامل پرخطر بررسی و به غربالگری درست معرفی شوید، میتوانید جان خود را نجات دهید و زندگی طولانی و سالمی داشته باشید.
سرطان پستان شایع ترین سرطان زنان در اکثر کشورهای جهان محسوب می شود ؛ زنان در همه سنین در معرض خطر ابتلا به این سرطان قرار دارند. با اجرای برنامه غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان، بیش از 90 درصد مبتلایان درمان می شوند. یکی از اهداف اساسی سیاست گذاران در بخش بهداشت و درمان هر کشور، تسهیل دسترسی افراد به خدمات بهداشتی و درمانی در جامعه می باشد چرا که دستیابی به "بهداشت برای همه" در بیانیه آلماآتا در سال 1978 با عنوان شعار زیربنایی و براساس مراقبت های بهداشتی اولیه به تمام کشورهای جهان معرفی شد. هدف: در این پژوهش عوامل مؤثر بر غربالگری سرطان پستان در زنان 65-20 ساله شهر کازرون مورد بررسی قرار گرفت.
در این مطالعه تحلیلی مقطعی در سال 92، 300 نفر از زنان 65-20 ساله شهر کازرون که به روش تصادفی ساده از میان مراکز بهداشتی درمانی شهری و از بین خانوارهای فعال آن مراکز انتخاب شده بودند، مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ای محقق ساخته با روایی و پایایی قابل قبول بود؛ که به روش مصاحبه حضوری با افراد تکمیل شده و با کمک نرم افزار18 SPSS v. مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: در این مطالعه درصد اندکی از زنان شرکت کننده
در مطالعه، خودآزمایی پستان، معاینه بالینی پستان توسط پزشک و ماموگرافی را انجام دادند. یافته ها ارتباط معنی داری بین سن و میزان تحصیلات با خودآزمایی پستان، میزان درآمد
و وضعیت بیمه با معاینه پستان توسط پزشک و ماموگرافی را نشان دادند(05/0> p). همچنین داشتن سابقه فامیلی سرطان پستان با انجام هر 3 روش غربالگری سرطان پستان ارتباط معنی داری داشت. بیشترین علت عدم مراجعه جهت انجام روش های غربالگری، شرم و حیا و خجالت کشیدن از معاینات بوده است.در بین عوامل مؤثر بر دسترسی افراد به غربالگری، عوامل مالی بیشترین تأثیر و عوامل جغرافیایی کمترین تأثیر را بر دسترسی افراد به غربالگری سرطان پستان داشتند. نتیجه گیری: با توجه به اینکه رفتار غربالگری سرطان پستان تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد ؛ درنظر گرفتن این نکته که رفتار مبتنی بر آگاهی و گرایش می باشد؛جهت ارتقای رفتارهای غربالگری و کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان ، لزوم تدوین برنامه های آموزشی جهت آشنایی زنان با این برنامه ها و نیز توصیه پزشکان، ماماها و کارکنان بهداشتی ضروری بوده؛ و با ایجاد نگرش مثبت و دسترسی بهتر زنان، قدم بزرگی برای ارتقای سلامت زنان می توان برداشت.
بزرگترین مرکز تشخیص و غربالگری سرطان در شمال استان خوزستان در کلینیک فوق تخصصی یازهرا (س) دزفول آماده ارائه خدمات به شهروندان است.
ه گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خوزستان ، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی دزفول گفت: مرکز تشخیص سرطان و غربالگری سرطان در ایام هفته به غیر از روزهای پنجشنبه و جمعه و تعطیلات رسمی در ۲ نوبت کاری صبح و عصر آماده ارائه خدمات با تعرفه دولتی است.
عبدالکریم فیروز زاده افزود: مرکز تشخیص و غربالگری سرطان به دستگاههای ماموگرافی، سونوگرافی، کلپوسکپی، رادیولوژی، اندوسکپی و کلونوسکپی مجهز است.
وی با بیان اینکه تمام هزینههای این مرکز از محل اعتبارات دولتی تأمین شده است، ادامه داد: خدمات این مرکز غربالگری سرطان زیرنظر معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی دزفول و با تعرفههای دولتی انجام میشود.
فیروز زاده خاطر نشان کرد: به شهروندان توصیه کرد برای رعایت پروتکلهای بهداشتی و به منظور جلوگیری از تجمع در این مرکز برای دریافت نوبت از طریق سایت نوبت دهی دانشگاه علوم پزشکی دزفول به آدرس قدام شود.
https://www.khcc.jo/ar/the-early-detection-unit-at-the-king-hussein