تغییر نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده، خودکارآمدی ماموگرافی در مورد غربالگری سرطان سینه: مداخله آموزشی در زنان 40 تا 60 سال
سرطان سینه عامل اصلی مرگ ناشی از سرطان در زنان است. غربالگری ماموگرافی می تواند در پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان سینه کمک کند. در افزایش نرخ انجام غربالگری ماموگرافی متغیرهای متعددی دخیل هستند از این رو هدف از پژوهش حاضر تغییر نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری ادارک شده و سازه خودکارآمدی ماموگرافی به منظور ایجاد قصد و رفتار غربالگری ماموگرافی با استفاده از یک برنامه مداخله ایی در میان زنان بود. از میان 300 زن در بازه سنی 40 تا 60 که به مرکز بهداشت ناحیه 1 و 2 شهر اراک مراجعه داشتند بر اساس نمره دریافتی در پرسشنامه های تئوری رفتار برنامه ریزی شده و خودکارآمدی ماموگرافی، 30 زن انتخاب شدند و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم گردیدند. گروه ازمایش 3 جلسه آموزشی دریافت کرد (هر جلسه 60 دقیقه). در اخر پس آزمون برای دو گروه اجرا شد و شرکت کنندگان طی دو ماه از لحاظ انجام ماموگرافی پیگیری شدند. مطابق با نتایج بعد از مداخله، تغییرات معناداری در گروه آزمایش در خودکارآمدی ماموگرافی، نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری ادارک شده، قصد و رفتار غربالگری ماموگرافی به دست آمد. همچنین گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل تغییر معناداری در نمرات متغیرها نشان داد. به طور کلی پژوهشگران می توانند سازه خودکارآمدی ماموگرافی را در کنار مدل تئوری رفتار برنامه ریزی شده به همراه متغیرهای دموگرافیک به منظور ارتقای رفتارهای مربوط به سلامتی به کار ببرند.
ایرنا به نقل از پایگاه خبری مدیکال نیوز، نوشت: محققان دانشگاه کارولینسکا در سوئد موفق به توسعه یک آزمایش خون به نام Stockholm۳ شدند که میتواند نیاز به تصویربرداری MRI برای تشخیص سرطان پروستات را تا یک سوم کاهش دهد. کاهش هزینهها، تسریع در تشخیص و شناسایی تومورها در مراحل اولیه از دیگر مزیتهای این روش است.
تصویربرداری MRI در تشخیص سرطان پروستات نقش مهمی دارد. روشهای کنونی تشخیص تومور غربالگری PSA (آنتیژن اختصاصی پروستات) همراه با نمونه برداری است که گاهی کاملا غیرضروری است و باعث صدمه به بیمار میشود و به همین دلیل است که هیچ کشوری به غیر از لیتوانی، از برنامه ملی غربالگری سراسری پروستات استقبال نکردهاند.
در تاریخ ۹ جولای سال ۲۰۱۹ میلادی مطالعهای صورت گرفت که نشان داد میتوان تصویربرداری MRI را جایگزین نمونهبرداری پروستات کرد. این مطالعه که STHLM۳MRI نام داشت، میزان نمونهبرداریهای غیر ضروری را تا حدی کاهش داد.
https://www.californiaprotons.com/ceb/prostate-cancer/causes-risk-factors-prevention/
مطالعات جدید محققان سوئدی نشان میدهد یک آزمایش خون به نام Stockholm۳ میتواند میزان تصویربردایهای غیر ضروری را نیز تا یک سوم کاهش دهد. این روش بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ میلادی روی بیش از ۱۲ هزار و ۷۵۰ مرد صورت گرفته است و نتایج دقیق و موثر گزارش شدهاند. محققان بر این باورند این روش در کنار تصویربرداری MRI بسیار موثر است و میتواند با کاهش هزینه و تسریع در تشخیص، در درمان موثر سرطان پروستات موفقیتآمیز باشد.
به گزارش انجمن سرطان آمریکا (ACS) سرطان پروستات دومین سرطان شایع در مردان و دومین عامل مرگ و میر ناشی از سرطان است. گرچه میانگین سنی ابتلا بیش از ۶۰ سال است؛ ولی بروز آن در سنین قبل از ۴۰ سالگی نیز دیده شده است؛ بنابراین پزشکان معتقدند که مردان بالای ۴۰ سال باید سالی دوبار تحت غربالگری سرطان قرار گیرند.
در حال حاضر برای تشخیص سرطان پروستات از تست دیجیتال رکتوم، آزمایش خون، MRI، نمونهبرداری و آنتی ژن ویژه پروستات، PSA، استفاده میشود.
نتایج این مطالعه در نشریه The Lancet Oncology منتشر شده است.
سی تی اسکن ریه نوعی روش تشخیصی و تصویربرداری است که برای تشخیص سرطان در ریه استفاده می شود .
غربالگری سرطان ریه فرآیندی است که برای تشخیص وجود سرطان ریه در افراد سالم و کسانی که در معرض خطر بالای این نوع سرطان قرار دارند ، استفاده می شود .
این نوع غربالگری برای افراد مسنی که سال های زیادی است که سیگار میکشند اما هیچ علائم و نشانه ای از سرطان ریه ندارند ، توصیه می شود .
پزشکان برای بررسی سرطان ریه توموگرافی رایانهای با دوز کم استفاده میکنند.
هدف از غربالگری سرطان ریه ، تشخیص سرطان در مراحل اولیه است. در صورتی که سرطان ریه در مراحل اولیه تشخیص داده شود به احتمال زیاد با درمان بهبود می یابد.
با بروز علائم و نشانه های سرطان ریه ، سرطان معمولاً برای درمان بسیار پیشرفته است . مطالعات نشان میدهند که غربالگری سرطان ریه خطر مرگ ناشی از این نوع سرطان را کاهش می دهد .
این روش معمولاً مختص افرادی است که بیشترین خطر ابتلا به سرطان ریه را دارند از جمله :
– بزرگسالانی که سیگاری های فعلی یا سابق هستند.
غربالگری سرطان ریه معمولا برای افراد سیگاری و سیگاری های سابق که ۵۰ سال به بالا سن دارند ، انجام می شود.
– افرادی که به شدت سیگار می کشند.
اگر سابقه سیگار کشیدن به مدت ۲۰ سال یا بیشتر را داشته باشید غربالگری سرطان ریه برای شما مناسب است.
در این روش با ضرب تعداد پاکت های سیگاری که در روز می کشید در سال هایی که سیگار کشیده اید ، تعداد سیگارهای کشیده شما محاسبه می شود .
– افرادی که روزگاری به شدت سیگار می کشیدند اما آن را ترک کردند.
در صورتی که به مدت زمانی طولانی سیگار کشیده اید و در ۱۵ سال گذشته سیگار را ترک کرده اید ، پزشک ممکن است این غربالگری را برای شما در نظر گرفته بگیرد.
– افرادی که در سلامت کامل به سر میبرند.
در صورت داشتن مشکلات جدی سلامتی کمتر ممکن است از غربالگری سرطان ریه برای شما استفاده شود ، زیرا به طور کلی این غربالگری برای افرادی است که به طور کلی از سلامت خوبی برخوردار هستند.
انجام این روش برای افرادی که عملکرد ضعیف ریه یا سایر بیماریهای جدی دارند توصیه نمی شود.
همچنین افرادی که به اکسیژن مکمل مداوم نیاز دارند و یا در یک سال گذشته کاهش وزن نامشخصی را تجربه کرده اند ، افرادی که دارای سرفه بوده و یا در سال گذشته سی تی اسکن از قفسه سینه انجام داده اند نیز توصیه نمی شود.
– افرادی که سابقه سرطان ریه دارند.
اگر بیش از ۵ سال پیش تحت درمان سرطان ریه قرار گرفته اید ، ممکن است پزشک غربالگری سرطان ریه را برای شما تجویز کند.
افرادی که عوامل خطر دیگری برای سرطان ریه دارند ممکن است شامل افرادی باشند که بیماری انسداد ریوی مزمن دارند ، کسانی که سابقه خانوادگی سرطان ریه دارند و افرادی که در محل کار در معرض آزبست بودهاند .
نحوه آمادگی برای انجام سی تی اسکن اسپیرال با دوز کم
برای آماده شدن جهت انجام سی تی اسکن اسپیرال با دوز کم از ریه ممکن است لازم باشد موارد زیر را انجام دهید:
– در صورت عفونت مجاری تنفسی به پزشک خود اطلاع دهید..
اگر در حال حاضر علائم و نشانه های عفونت دستگاه تنفسی دارید یا به تازگی از یک عفونت بهبود یافته اید ممکن است پزشک توصیه کند که غربالگری شما به زمان دیگری که علائم و نشانه ها از بین رفتند ، به تعویق بیافتد.
زیرا عفونت های تنفسی می توانند باعث ناهنجاری در اسکن شوند که ممکن است برای بررسی نیاز به اسکن یا آزمایش اضافی داشته باشد. با انتظار برای رفع عفونت می توان از این آزمایش های اضافی جلوگیری کرد.– هرگونه فلز را از خود دور کنید.
فلزات می توانند در تصویربرداری تداخل ایجاد کنند ، بنابراین ممکن است از شما خواسته شود قبل از انجام این اسکن هرگونه جواهرات ، عینک ، سمعک و دندان مصنوعی را از خود دور کنید.
همچنین باید لباس هایی بپوشید که دکمه های فلزی یا زیپ ندارند.
بیمار بر روی یک تخت متحرک دراز می کشد. سپس تکنسینی که اسکن بیمار را انجام می دهد به اتاق جداگانهای رفته اما می تواند از آنجا بیمار را دیده و با او صحبت کند.
پس از شروع اسکن تخت به سمت دستگاه بزرگی حرکت میکند که تصاویر از ریه ها را ثبت می کند
در طی انجام این روش تصویربرداری از بیمار خواسته میشود که بی حرکت باشد . تخت برای شروع اسکن از دستگاه عبور می کند .
در این هنگام ممکن است از بیمار خواسته شود که مدت زمان کوتاهی نفس خود را حبس کند تا تصاویر واضحی از ریه ها گرفته شود.
تصاویر ثبت شده در سی تی اسکن توسط رایانه جمع آوری شده و توسط متخصصان بررسی و تفسیر می شود.
پس از ثبت تصاویر از ریه اسکن به پایان رسیده و بیمار می تواند زندگی عادی و روزمره خود را انجام دهد .
https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/lung-cancer-screening
تست های غربالگری به عنوان روشی پیشگیرانه برای شناسایی مشکل سلامتی یا بیماری در افراد ی که فاقد علامت ( sign) یا شکایتی (symptom) اند به کارمی رود.اهداف تست غربالگری عبارتنداز تشخیص زودرس ( early diagnosis) بیماری ها، کمک به کاهش ریسک بیماری ها، کاهش میزان مرگ ومیر بیماری ها و تعیین وضعیت یک ناهنجاری یا اختلال و آغاز درمان به منظور کاهش مرگ ومیر.
راهنمای غربالگری سرطان های شایع
هدف اولیه ی تست های غربالگری شناسایی زودرس بیماری ها درمراحل اولیه یا ریسک فاکتورهای آنها در افراد به ظاهر سالم (pre-symptomatic stage) باشد. معمولا پس از تست های غربالگری توجیه عملی درخواست تست های تشخیصی برای اثبات قطعی بیماری ها به وجود می آید.غربالگری سرطان ها از شایعترین غربالگری ها در طب پیشگیری است. غربالگری سرطان به معنی چک کردن بدن افراد ازنظر انواع بدخیمی ها پیش از اینکه علائم بروز پیدا کند.
شایعترین تست های غربالگری برای سرطان های زیر به کارمی رود :
سرطان پستان
سرطان سرویکال
سرطان های کولون ( کولورکتال )
غربالگری سرطان ریه معمولافقط درافراد High Risk توصیه می شود.
برنامه های غربالگری پیشنهادی از طرف CDC و USPSTF :
دراین جدول راهنما پیشنهادات ACG,ACOG,ACR,ACS,USPSTF درباره ی غربالگری سرطانهای شایع در زنان و مردان خلاصه شده است .
نکات قابل ذکر در گایدلاین غربالگری سرطان عبارتنداز :
1) غربالگری سرطان های کولورکتال به توصیه ی اکید ACG بین سنین ۵۰ تا ۷۵ سالگی درهمه ی نژادها و مابین ۴۵ تا ۷۵ سالگی درنژادها ی آمریکایی- آفریقایی ، هر۱۰ سال یکبار کولونوسکوپی می باشد. استفاده از متد سیگموییدوسکوپی که به عنوان آلترناتیو کولونوسکوپی می باشد به توصیه ی ACG بین سنین ۵۰ تا ۷۵ سالگی درهمه ی نژادها و در آمریکایی - آفریقایی ها بین ۴۵ تا ۷۵ سالگی بافاصله ی زمانی هرپنج سال یک بار بشدت توصیه می گردد. تست FOBT هم به عنوان یک تست آلترناتیو برای کولونوسکوپی ، به طور سالیانه درسنین و نژادهای مذکور توسط ACG قویاً توصیه می گردد.
2) ماموگرافی سالیانه برای غربالگری سرطان پستان بین ۴۰ تا ۴۹ سالگی با تاکید کمتر و بین سنین ۵۰ تا ۷۴ سال هریک تا دوسال یکبار توسط ACS,ACR,ACOG پیشنهاد می شود.
3) درمورد سرطان سرویکس به توصیه ی USPSTF درزنان بین ۲۱ تا ۶۵ سال بشدت توصیه می گردد. درصورتیکه دراین سنین فقط تست Pap smear انجام می شود هرسه سال یکبار و اگر هر دو تست Pap ، HPV ( Co- Testing) با یکدیگر انجام می شود هر پنج سال یکبار کافی می باشد.
4) هم CDC هم USPSTF هردو غربالگری سرطان ریه را فقط درافراد با ریسک بالا به طور سالیانه توصیه می کنند .افرادHigh Risk عبارتنداز : افرادی که سابقه سیگاری بودن با مصرف بالا رادارند (heavy smokers)، افرادی که در۱۵ سال گذشته سیگاری بوده اند و افرادی که هم اکنون سیگاری هستند. برای غربالگری سرطان ریه در افراد High Risk از Low dose CT scan استفاده می کنند.
ACG : American College of Gastroenterology
ACOG : American College of Obstetrics and Gynecology
ACR : American College of Radiology
ACS : American Cancer Society
USPSTF : US Preventive Services Task Force
سرطان پستان شایع ترین نوع سرطان و دومین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در میان زنان می باشد. اما تشخیص زودهنگام این بیماری تا حد زیادی می تواند در روند درمان کمک کننده باشد که روش های مختلفی خواهد داشت. آموزش زنان و انجام غربالگری در زمان های مناسب تا حدود زیادی می تواند منجر به کاهش احتمالی سرطان پستان و افزایش بقای عمر بیماران شود.
https://www.nvi.lt/kruties-vezio-pp/
سرطان پستان، بیماری است که در آن سلول های سرطانی و بدخیم در بافت سینه تشکیل می شوند.
سرطان پستان، دومین علت مرگ و میربه دلیل سرطان در خانم ها می باشد.
عوامل مختلفی احتمال ابتلا به سرطان پستان را کاهش و یا افزایش می دهند.
احتمال ابتلا به سرطان پستان با بالا رفتن سن افزایش می یابد. به ندرت شاهد بروز این سرطان در مردان هستیم و از آن جایی توده به خوبی در مردان مبتلا به سرطان پستان تشخیص داده می شود، تست های غربالگری چندان مفید نخواهد بود.
غربالگری به علائم بیماری از جمله سرطان پستان می پردازد، قبل از این که علائم ظاهر شده باشند. هدف از انجام تست های غربالگری، تشخیص سرطان در مراحل اولیه و درمان موثر می باشد. پزشکان با بررسی مواردی مانند سابقه پزشکی، سن بیمار و یا تماس با برخی مواد خاص در طول زندگی تشخیص می دهند که آیا فرد باید تست های غربالگری را انجام دهد یا نه، کدام تست غربالگری مناسب تر است و این که تست ها هر چند وقت یک بار باید انجام شوند.
نکته ای که باید به آن اشاره کنیم این است که تجویز تست های غربالگری از سوی پزشک، الزاما به معنای ابتلا به سرطان نیست. خانم هایی که سابقه خانوادگی و یا فردی ابتلا به سرطان دارند و یا بیشتر در معرض ابتلا هستند، باید نسبت به انجام تست هایی غربالگری اقدام کنند.
اگر نتایج تست غربالگری غیر طبیعی باشد، نیاز است تست های تشخیصی بیشتری انجام شود تا ابتلا به سرطان مشخص گردد.
تست ها برای غربالگری انواع مختلف سرطان و زمانی که فرد علائمی ندارد، انجام می شود.
ماموگرافی، شایع ترین تست غربالگری سرطان پستان می باشد.
MRI نیز برای غربالگری خانم هایی که بیشتر در معرض سرطان پستان هستند، انجام می شود.
این که نیاز است خانمی تست های غربالگری سرطان پستان را انجام بدهد یا خیر، به عوامل مختلفی بستگی دارد.
از دیگر تست های غربالگری سرطان پستان می توان به معاینه سینه و یا نمونه برداری از بافت سینه اشاره کرد.
ماموگرافی
ماموگرافی، تصویربرداری با اشعه ایکس از سینه است که به تشخیص تومورهای کوچک کمک می کند. بعید به نظر می رسد که ماموگرافی بتواند تومور موجود در بافت متراکم سینه را تشخیص دهد، چرا که هر دو تومور و بافت به صورت نقاط سفید رنگ به نمایش در می آیند و تشخیص تومور سخت خواهد شد. معمولا در خانم های جوان تر شاهد متراکم بودن بافت سینه هستیم.
عوامل مختلفی در تشخیص سرطان پستان از طریق ماموگرافی دخیل هستند، از جمله:
سن و وزن بیمار
اندازه و نوع تومور
محل تشکیل تومور در سینه
میزان حساسیت بافت سینه به هورمون ها
میزان تراکم بافت سینه
زمان انجام ماموگرافی در سیکل قاعدگی
کیفیت تصاویر ماموگرافی
خانم ها در سنین پنجاه تا هفتاد سالی که ماموگرافی انجام می دهند، احتمال موفق آمیز بودن درمان در آن ها بیشتر از خانم هایی است که ماموگرافی انجام نمی دهند.
MRI، روشی است که با استفاده از مگنت، امواج رادیویی و کامپیوتر، تصاویر دقیقی از نواحی داخلی بدن را در اختیار پزشک قرار می دهد. از آن جایی که در این روش از اشعه ایکس استفاده نمی شود، بیمار در معرض هیچ گونه اشعه ای نخواهد بود.
از MRI برای غربالگری سرطان پستان در خانم های پرخطر استفاده می شود. برخی عوامل احتمال بروز سرطان پستان را در خانم ها افزایش می دهند، از جمله:
برخی ژن های خاص مانند BRCA1 و BRCA2
سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان پستان
در صورت دارا بودن شرایط گفته شده، غربالگری سرطان پستان باید در سنین پایین تر انجام شود.
خانم هایی که تحت درمان رادیوتراپی قفسه سینه بوده اند، به خصوص در سنین پایین، بهتر است در همان جوانی نسبت به غربالگری سرطان پستان اقدام کنند.
غربالگری سرطان پستان در موارد زیر چندان کمک کننده نیست:
اگر سرطان پستان در خانم های مسن و با غربالگری تشخیص داده شود، احتمال فوت بنا به دلایل دیگر بیشتر از فوت به دلیل سرطان پستان می باشد.
در خانم هایی که احتمال بروز سرطان پستان کم است، غربالگری قبل از چهل سال چندان اهمیتی ندارد.
معاینه بالینی سینه توسط پزشک می تواند به تشخیص توده در سینه و سرطان پستان در مراحل اولیه کمک کند. معاینه سینه توسط خود فرد نیز می تواند مفید باشد.
در این روش، بافت از سینه برداشته می شود و زیر میکروسکوپ بررسی می گردد.